Capital One Advisers
Capital One Advisers

Giełda

Słownik M&A i corporate finance: 55 haseł po polsku i angielsku

Słownik M&A i corporate finance: giełda

Słownik M&A i corporate finance

Hasła tego działu objaśniają, jak spółka wchodzi na giełdę i jak działa jako spółka publiczna. Opisują oferty akcji i obligacji, prospekt i memorandum informacyjne, rynek regulowany i NewConnect, wezwania, przymusowy wykup i odkup, obowiązki informacyjne według MAR, zawiadomienia o zmianie udziału w ogólnej liczbie głosów oraz zasady ładu korporacyjnego.

Opracowanie: zespół Capital One Advisers. Ostatni przegląd haseł: 12 listopada 2026 r.

Hasła od A do Z (55):

Akcje w wolnym obrocie

ang. free float

Akcje w wolnym obrocie (free float) to akcje spółki notowanej, którymi inwestorzy mogą swobodnie handlować, czyli akcje poza pakietami głównych akcjonariuszy, inwestorów strategicznych lub Skarbu Państwa, które metodyka danego indeksu lub analizy wyłącza z wolnego obrotu. Sposób liczenia zależy od celu: GPW Benchmark stosuje własną metodykę przy ustalaniu wag spółek w indeksach giełdowych. Niski free float ogranicza płynność akcji i obniża wagę spółki w indeksie. Przy IPO inwestorzy i giełda oceniają, czy rozproszenie akcji wystarczy do płynnego obrotu.

Zobacz też: pierwsza oferta publiczna, wezwanie do zapisywania się na sprzedaż lub zamianę akcji.

Alternatywny system obrotu

ang. multilateral trading facility, MTF

Alternatywny system obrotu (ASO) to wielostronny system obrotu instrumentami finansowymi, który działa na łagodniejszych zasadach niż rynek regulowany. W polskim prawie odpowiada unijnej kategorii wielostronnej platformy obrotu (MTF). GPW prowadzi w tej formie NewConnect i część Catalyst. Instrumenty wprowadza się do ASO zwykle bez prospektu, a obowiązki informacyjne emitenta określają Regulamin Alternatywnego Systemu Obrotu i rozporządzenie MAR. Spółka z akcjami w ASO jest spółką publiczną. Nie mylić z rynkiem regulowanym.

Zobacz też: NewConnect, Catalyst, spółka publiczna, rynek regulowany.

Więcej w artykule „Znaczenie Nowych Regulacji ASO dla Bezpieczeństwa Rynku NewConnect”.

Animator rynku

ang. market maker

Animator rynku to podmiot, który na podstawie umowy z giełdą lub organizatorem alternatywnego systemu obrotu stale składa na własny rachunek zlecenia kupna i sprzedaży instrumentów finansowych danego emitenta, na przykład akcji lub obligacji. Dzięki temu ogranicza rozpiętość między ofertami kupna i sprzedaży i podtrzymuje płynność obrotu. Na Głównym Rynku GPW umowę o animowanie zawiera z giełdą, a odrębnie spółka może zatrudnić animatora emitenta. Na NewConnect wniosek o wprowadzenie akcji do obrotu obejmuje co do zasady oświadczenie animatora rynku, więc spółka korzysta z jego usług od debiutu.

Zobacz też: NewConnect, rynek regulowany, notowania ciągłe i jednolite.

Autoryzowany Doradca

ang. Authorized Adviser

Autoryzowany Doradca to podmiot wpisany przez GPW na listę Autoryzowanych Doradców, z którym emitent współpracuje przy wprowadzaniu instrumentów finansowych do alternatywnego systemu obrotu na NewConnect lub Catalyst. Według Regulaminu Alternatywnego Systemu Obrotu bada, czy dokument informacyjny sporządzono zgodnie z wymogami, a po debiucie doradza emitentowi i monitoruje wypełnianie obowiązków informacyjnych. Regulamin przewiduje wyjątki od obowiązku współpracy, na przykład gdy instrumenty są równocześnie notowane na rynku regulowanym. Funkcję tę pełnią firmy inwestycyjne i inne podmioty spełniające wymogi GPW.

Zobacz też: NewConnect.

Więcej w artykule „Znaczenie Nowych Regulacji ASO dla Bezpieczeństwa Rynku NewConnect”.

Badanie rynku

ang. market sounding

Badanie rynku (market sounding) to przekazanie informacji przed ogłoszeniem transakcji, o ile do niego dojdzie, co najmniej jednemu potencjalnemu inwestorowi, aby ocenić jego zainteresowanie transakcją i jej warunkami, takimi jak wielkość lub cena (art. 11 rozporządzenia MAR). Prowadzi je emitent, akcjonariusz sprzedający duży pakiet akcji albo działająca w ich imieniu firma inwestycyjna, na przykład przed przyspieszoną budową księgi popytu. Badaniem rynku jest też ujawnienie informacji poufnej osobom uprawnionym z papierów wartościowych przez podmiot, który zamierza ogłosić wezwanie lub przeprowadzić połączenie, jeżeli informacja jest im potrzebna do oceny, czy zaoferują swoje papiery wartościowe, a ich gotowość do tego jest racjonalnie niezbędna do decyzji o wezwaniu lub połączeniu (art. 11 ust. 2 MAR). Jeżeli przekazuje się informacje poufne, ich ujawnienie uznaje się za dozwolone, gdy prowadzący badanie między innymi uzyska zgodę adresata na ich otrzymanie i uprzedzi go o zakazie ich wykorzystania. Bez spełnienia tych warunków ujawnienie może być bezprawne.

Zobacz też: przyspieszona budowa księgi popytu, informacja poufna, relacje inwestorskie, wykorzystanie informacji poufnej i manipulacja na rynku.

Budowa księgi popytu

ang. book building

Budowa księgi popytu to proces, w którym firma inwestycyjna prowadząca ofertę zbiera od inwestorów, głównie instytucjonalnych, deklaracje popytu, czyli liczbę akcji, które chcą nabyć, i cenę, którą akceptują. Na tej podstawie ustala się ostateczną cenę oraz przydział akcji w transzy instytucjonalnej, zwykle w przedziale cenowym albo do ceny maksymalnej podanej wcześniej. Księga pokazuje też strukturę popytu, na przykład udział inwestorów długoterminowych i zagranicznych, co pomaga zdecydować, komu przydzielić akcje.

Zobacz też: pierwsza oferta publiczna, przyspieszona budowa księgi popytu, opcja dodatkowego przydziału i stabilizacja, przydział akcji i redukcja zapisów.

Catalyst

ang. Catalyst

Catalyst to rynek dłużnych instrumentów finansowych prowadzony przez Giełdę Papierów Wartościowych w Warszawie i spółkę z jej grupy BondSpot, przede wszystkim obligacji przedsiębiorstw, samorządów i Skarbu Państwa oraz listów zastawnych. Obejmuje segmenty działające jako rynek regulowany i jako alternatywny system obrotu, a od wyboru segmentu zależą wymogi wejścia i zakres obowiązków informacyjnych emitenta. Wprowadzenie obligacji do obrotu na Catalyst ułatwia inwestorom ich odsprzedaż przed terminem wykupu i daje obligacjom publicznie dostępne notowania, choć nie gwarantuje płynności. Emitent obligacji w alternatywnym systemie obrotu współpracuje zwykle z Autoryzowanym Doradcą.

Zobacz też: obligacje korporacyjne.

Cena w wezwaniu

ang. tender offer price

Cena w wezwaniu to cena, którą wzywający oferuje za akcje spółki publicznej. Gdy akcje są notowane na rynku regulowanym, nie może być niższa od średniej ceny rynkowej z 3 i z 6 miesięcy przed zawiadomieniem o wezwaniu, a gdy obrót trwał krócej, od średniej z tego krótszego okresu (art. 79 ustawy o ofercie publicznej). Nie może też być niższa od najwyższej ceny ani od najwyższej wartości rzeczy lub praw, które wzywający, jego podmioty zależne i dominujące oraz strony porozumienia zapłacili lub wydali albo zobowiązali się zapłacić lub wydać za te akcje w ciągu 12 miesięcy przed zawiadomieniem. Gdy ustalenie ceny rynkowej nie jest możliwe, wobec spółki otwarto restrukturyzację lub ogłoszono upadłość albo obrót akcjami był niewielki w rozumieniu art. 79 ust. 3a, cena nie może być niższa od wartości godziwej. Wzywający może uzgodnić niższą cenę z akcjonariuszem, od którego nabędzie w wezwaniu co najmniej 5% akcji spółki, ale tylko za jego akcje (art. 79 ust. 4). Odrębnie Komisja Nadzoru Finansowego może zgodzić się na niższą cenę w wezwaniu w przypadkach z art. 79 ust. 4a, jeżeli nie jest ona niższa od wartości godziwej (art. 79 ust. 4b).

Zobacz też: wezwanie do zapisywania się na sprzedaż lub zamianę akcji, premia za kontrolę, wycofanie akcji z obrotu.

Dobre Praktyki Spółek Notowanych na GPW

ang. Best Practice for WSE Listed Companies

Dobre Praktyki Spółek Notowanych na GPW to zbiór zasad ładu korporacyjnego, które Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie stosuje wobec emitentów akcji z Głównego Rynku GPW. Obecna redakcja, DPSN2021, obowiązuje od 1 lipca 2021 r. Obejmuje politykę informacyjną, zarząd i radę nadzorczą, systemy i funkcje wewnętrzne, walne zgromadzenie, konflikty interesów oraz wynagrodzenia. Działa według reguły „stosuj lub wyjaśnij”: spółka, która nie stosuje zasady, publikuje raport z wyjaśnieniem przyczyn. Dla NewConnect obowiązuje odrębny zbiór dobrych praktyk.

Zobacz też: relacje inwestorskie, raporty bieżące i okresowe, ład korporacyjny.

Dopuszczenie i wprowadzenie do obrotu

ang. admission and introduction to trading

Dopuszczenie do obrotu to decyzja organizatora rynku regulowanego, że akcje lub inne instrumenty finansowe spełniają warunki notowania na tym rynku. Wprowadzenie do obrotu to kolejny krok, po którym rozpoczyna się notowanie. Na Głównym Rynku GPW obie decyzje podejmuje zarząd giełdy na podstawie regulaminu giełdy, a notowanie zaczyna się po zarejestrowaniu akcji w Krajowym Depozycie Papierów Wartościowych. W alternatywnym systemie obrotu, na przykład na NewConnect, instrumenty od razu się wprowadza, bez etapu dopuszczenia. Dlatego przepisy mówią o akcjach dopuszczonych do obrotu na rynku regulowanym albo wprowadzonych do ASO.

Zobacz też: rynek regulowany, alternatywny system obrotu, prospekt emisyjny, Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych i dematerializacja akcji.

Dzień dywidendy

ang. dividend record date

Dzień dywidendy to dzień, według którego ustala się, kto jest uprawniony do dywidendy za dany rok obrotowy. W spółce publicznej i w spółce, której akcje są zarejestrowane w depozycie papierów wartościowych, ustala go zwyczajne walne zgromadzenie na dzień przypadający nie wcześniej niż pięć dni i nie później niż trzy miesiące od uchwały o podziale zysku (art. 348 § 3–4 KSH). Jeżeli uchwała go nie określa, dniem dywidendy jest dzień przypadający pięć dni od jej powzięcia. Dywidendę otrzymuje akcjonariusz, który ma akcje na rachunku w dniu dywidendy, więc ze względu na rozrachunek trzeba je kupić odpowiednio wcześniej. Dzień wypłaty dywidendy następuje później.

Zobacz też: dywidenda, Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych i dematerializacja akcji.

Nie mylić z pojęciem: dzień rejestracji uczestnictwa w walnym zgromadzeniu.

Dzień rejestracji uczestnictwa w walnym zgromadzeniu

ang. record date for the general meeting

Dzień rejestracji uczestnictwa w walnym zgromadzeniu przypada szesnaście dni przed walnym zgromadzeniem spółki publicznej, a prawo udziału w zgromadzeniu mają osoby, które w tym dniu są akcjonariuszami, oraz zastawnicy i użytkownicy z prawem głosu, jeżeli ich prawo było wtedy zarejestrowane na rachunku papierów wartościowych (art. 406¹ § 1 i 406² KSH). Sprzedaż akcji po dniu rejestracji nie odbiera prawa udziału, a ich zakup go nie daje. Akcjonariusz z akcjami zapisanymi na rachunku żąda zaświadczenia o prawie uczestnictwa od podmiotu, który prowadzi ten rachunek, nie wcześniej niż po ogłoszeniu zwołania zgromadzenia i nie później niż w pierwszym dniu powszednim po dniu rejestracji. Spółka publiczna ogłasza zwołanie zgromadzenia co najmniej 26 dni przed jego terminem.

Zobacz też: spółka publiczna, zgromadzenie wspólników i walne zgromadzenie.

Nie mylić z pojęciem: dzień dywidendy.

Firma inwestycyjna

ang. investment firm

Firma inwestycyjna to podmiot uprawniony do świadczenia usług maklerskich; w Polsce może to być dom maklerski, bank prowadzący działalność maklerską, zagraniczna firma inwestycyjna prowadząca taką działalność w Polsce albo zagraniczna osoba prawna z siedzibą poza Unią Europejską, która prowadzi w Polsce działalność maklerską (art. 3 pkt 33 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi). W ofercie akcji pośredniczy w jej przeprowadzeniu: przygotowuje ofertę z emitentem lub sprzedającymi akcjonariuszami, prowadzi budowę księgi popytu, przyjmuje zapisy i uczestniczy w przydziale akcji. W prospektach bywa nazywana oferującym, choć w ustawie o ofercie publicznej oferującym jest podmiot, który oferuje papiery wartościowe (art. 4 pkt 7a). Pośrednictwo firmy inwestycyjnej albo banku państwowego prowadzącego działalność maklerską jest co do zasady wymagane przy ofercie publicznej (art. 19 ust. 1 pkt 2), z wyjątkami w ustawie o obrocie instrumentami finansowymi, na przykład dla ofert o wpływach poniżej 1 mln euro, także łącznie z ofertami z poprzednich 12 miesięcy. Zależnie od zakresu zezwolenia firma inwestycyjna prowadzi też rachunki papierów wartościowych inwestorów i wykonuje ich zlecenia.

Zobacz też: pierwsza oferta publiczna; budowa księgi popytu; animator rynku; subskrypcja prywatna, zamknięta i otwarta.

Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie

ang. Warsaw Stock Exchange, WSE

Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie (GPW) to spółka akcyjna, która prowadzi w Polsce rynek regulowany akcji i innych instrumentów finansowych, czyli Główny Rynek GPW, a także rynek NewConnect oraz, razem ze spółką BondSpot, rynek Catalyst. Ustala regulaminy obrotu, warunki dopuszczenia i wprowadzenia instrumentów do obrotu oraz zasady ładu korporacyjnego dla spółek notowanych. Spółka z jej grupy, GPW Benchmark, administruje indeksami giełdowymi i wskaźnikami referencyjnymi stóp procentowych, w tym WIBOR i POLSTR. Sama GPW również jest spółką publiczną notowaną na własnym rynku.

Zobacz też: rynek regulowany, alternatywny system obrotu, indeksy giełdowe, Dobre Praktyki Spółek Notowanych na GPW.

Indeksy giełdowe

ang. WSE stock indices, WIG20, mWIG40, sWIG80

Indeksy giełdowe pokazują zmiany wartości portfela akcji wybranej grupy spółek. Dla Głównego Rynku GPW spółka GPW Benchmark wyznacza między innymi indeks szeroki WIG, WIG20 obejmujący 20 największych i najbardziej płynnych spółek, mWIG40 dla spółek średnich i sWIG80 dla spółek mniejszych. O składzie decydują kapitalizacja akcji w wolnym obrocie i obroty, a udział jednej spółki w WIG20 jest ograniczony. Obecność w indeksie przyciąga fundusze, które go odwzorowują. Od przynależności do indeksu zależą też niektóre zasady Dobrych Praktyk Spółek Notowanych na GPW.

Zobacz też: Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie, kapitalizacja rynkowa, akcje w wolnym obrocie.

Informacja poufna

ang. inside information, MAR

Informacja poufna to według art. 7 rozporządzenia MAR określona w precyzyjny sposób informacja, która nie została podana do wiadomości publicznej, dotyczy emitenta lub jego instrumentów finansowych i której ujawnienie mogłoby w znaczący sposób wpłynąć na ich cenę. Informację poufną, która dotyczy go bezpośrednio, emitent musi niezwłocznie opublikować, chyba że opóźni publikację na warunkach art. 17. Od 5 czerwca 2026 r. w procesie rozłożonym w czasie, na przykład w negocjacjach przejęcia, emitent publikuje co do zasady dopiero zdarzenie końcowe, a etapy pośrednie tylko wtedy, gdy nie da się zachować ich poufności.

Zobacz też: raporty bieżące i okresowe, Komisja Nadzoru Finansowego, lista osób mających dostęp do informacji poufnych.

Kapitalizacja rynkowa

ang. market capitalization

Kapitalizacja rynkowa to wartość wszystkich akcji spółki notowanej według bieżącego kursu giełdowego, czyli iloczyn liczby akcji i ich ceny. Pokazuje, jak rynek wycenia kapitał własny spółki w danym dniu, i jest punktem odniesienia dla wartości kapitału własnego. Jest też punktem wyjścia do wartości przedsiębiorstwa, do której dochodzi się, dodając dług netto i inne korekty, na przykład o udziały niekontrolujące. Indeksy GPW ważą spółki według kapitalizacji akcji w wolnym obrocie. Cena w transakcji przejęcia spółki notowanej może przewyższać kapitalizację o premię za kontrolę.

Zobacz też: akcje w wolnym obrocie, indeksy giełdowe, wartość kapitału własnego.

Kapitał docelowy

ang. authorized capital

Kapitał docelowy to udzielone w statucie upoważnienie zarządu spółki akcyjnej do podwyższania kapitału zakładowego bez odrębnej uchwały walnego zgromadzenia przy każdej emisji (art. 444 KSH). Upoważnienia udziela się na okres nie dłuższy niż trzy lata, a jego wysokość nie może przekraczać trzech czwartych kapitału zakładowego z dnia udzielenia. Zarząd może wydawać akcje za wkłady niepieniężne tylko wtedy, gdy przewiduje to upoważnienie. Kapitał docelowy pozwala spółce notowanej szybko przeprowadzić emisję, na przykład w trybie przyspieszonej budowy księgi popytu.

Zobacz też: prawo poboru, warranty subskrypcyjne, przyspieszona budowa księgi popytu, warunkowe podwyższenie kapitału zakładowego, podwyższenie kapitału zakładowego.

Kolejna emisja akcji, SPO

ang. primary follow-on offering, FPO

Kolejna emisja akcji (SPO) to emisja nowych akcji przez spółkę, której akcje są już notowane. Pozwala pozyskać kapitał na rozwój, przejęcia albo spłatę długu. Może być skierowana do dotychczasowych akcjonariuszy z prawem poboru, do wybranych inwestorów albo do szerokiego grona inwestorów. Emisja bez prawa poboru wymaga uchwały walnego zgromadzenia podjętej większością co najmniej czterech piątych głosów albo decyzji zarządu w ramach kapitału docelowego, jeżeli statut upoważnia go do wyłączenia prawa poboru. Publiczną sprzedaż istniejących akcji przez akcjonariuszy polska praktyka również nazywa SPO, choć nie jest to emisja; w USA nazywa się ją secondary offering.

Zobacz też: przyspieszona budowa księgi popytu, prawo poboru, pierwsza oferta publiczna, prawo do akcji.

Więcej w artykule „Rodzaje Ofert w odniesieniu do instrumentów finansowych”.

Komisja Nadzoru Finansowego

ang. Polish Financial Supervision Authority, KNF

Komisja Nadzoru Finansowego (KNF) to organ nadzoru nad rynkiem finansowym w Polsce, w tym nad rynkiem bankowym, kapitałowym, ubezpieczeniowym i emerytalnym. Na rynku kapitałowym zatwierdza prospekty, nadzoruje obowiązki informacyjne spółek publicznych, otrzymuje zawiadomienia o zmianie udziału w ogólnej liczbie głosów, udziela zezwoleń na wycofanie akcji z obrotu i nakłada kary za nadużycia na rynku. Działa przy pomocy Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego (UKNF), który publikuje też stanowiska wyjaśniające stosowanie przepisów.

Zobacz też: prospekt emisyjny, wezwanie do zapisywania się na sprzedaż lub zamianę akcji.

Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych i dematerializacja akcji

ang. Central Securities Depository of Poland, KDPW, and dematerialization

Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych (KDPW) prowadzi w Polsce centralny depozyt papierów wartościowych i rozrachunek transakcji zawieranych na giełdzie. Rozliczaniem tych transakcji zajmuje się izba rozliczeniowa KDPW_CCP. Dematerializacja oznacza, że akcje nie mają formy dokumentu, a prawa z akcji zarejestrowanych w depozycie powstają z chwilą pierwszego zapisania na rachunku papierów wartościowych. Akcje spółek niepublicznych zapisuje się w rejestrze akcjonariuszy albo, jeżeli tak stanowi uchwała walnego zgromadzenia, w depozycie papierów wartościowych (art. 328¹ i 328¹¹ KSH). Akcje i obligacje, które mają trafić do obrotu na GPW, trzeba najpierw zarejestrować w KDPW. Rachunki inwestorów prowadzą firmy inwestycyjne i banki będące uczestnikami depozytu.

Zobacz też: dopuszczenie i wprowadzenie do obrotu, dzień dywidendy.

Lista osób mających dostęp do informacji poufnych

ang. insider list

Lista osób mających dostęp do informacji poufnych to sporządzany odrębnie przez emitenta i przez każdą osobę działającą w jego imieniu lub na jego rachunek wykaz osób, które pracują dla niego lub wykonują dla niego zadania dające dostęp do informacji poufnych, na przykład doradców, księgowych czy agencji ratingowych (art. 18 rozporządzenia MAR). Emitent i każda osoba działająca w jego imieniu lub na jego rachunek niezwłocznie aktualizują swoje listy i przedstawiają je Komisji Nadzoru Finansowego na żądanie. Emitenci z rynku rozwoju MŚP, takiego jak NewConnect, mogą wpisywać tylko osoby z regularnym dostępem do informacji poufnych, chyba że państwo członkowskie nałoży szerszy obowiązek. Listę aktualizuje się na przykład wtedy, gdy dostęp do informacji poufnej o negocjacjach przejęcia uzyskuje nowy doradca (art. 18 ust. 4).

Zobacz też: informacja poufna, opóźnienie publikacji informacji poufnej, transakcje osób pełniących obowiązki zarządcze.

Memorandum informacyjne (oferta publiczna)

ang. information memorandum, public offering

Memorandum informacyjne to uproszczony dokument ofertowy, który zastępuje prospekt przy mniejszych ofertach publicznych. Według art. 37b ustawy o ofercie publicznej i stanowiska UKNF z 22 maja 2026 r. oferta publiczna, której wartość wynosi od 1 mln do mniej niż 5 mln euro, także łącznie z ofertami z poprzednich 12 miesięcy liczonymi według art. 3 ust. 2c rozporządzenia 2017/1129, nie wymaga prospektu, jeżeli emitent lub oferujący udostępni memorandum. O ofercie trzeba zawiadomić KNF co najmniej 7 dni roboczych przed udostępnieniem memorandum, a memorandum jest ważne najwyżej 12 miesięcy. Projekt nowelizacji ustawy przewiduje podniesienie górnej granicy do 12 mln euro. Szczegółowy układ memorandum określa rozporządzenie ministra z 2 czerwca 2026 r. Nie należy go mylić z memorandum informacyjnym przygotowywanym przy sprzedaży spółki.

Zobacz też: prospekt emisyjny, oferta publiczna i oferta prywatna.

Nie mylić z pojęciem: memorandum informacyjne.

Więcej w artykule „Rodzaje Ofert w odniesieniu do instrumentów finansowych”.

NewConnect

ang. NewConnect

NewConnect to prowadzony przez Giełdę Papierów Wartościowych w Warszawie alternatywny system obrotu akcjami mniejszych spółek, zarejestrowany jako rynek rozwoju MŚP. Nie jest rynkiem regulowanym, więc wymogi wejścia i obowiązki informacyjne są lżejsze niż na Głównym Rynku GPW. Akcje zwykle trafiają na NewConnect po ofercie prywatnej i sporządzeniu dokumentu informacyjnego, przy udziale Autoryzowanego Doradcy i animatora rynku. Spółki podlegają rozporządzeniu MAR: informacje poufne publikują w systemie ESPI, a raporty wymagane regulaminem w systemie EBI. GPW dzieli notowane akcje na segmenty NewConnect Focus, Base i Alert.

Zobacz też: Autoryzowany Doradca, pierwsza oferta publiczna, animator rynku, przeniesienie z NewConnect na rynek regulowany.

Nie mylić z pojęciem: rynek regulowany.

Więcej w artykule „Znaczenie Nowych Regulacji ASO dla Bezpieczeństwa Rynku NewConnect”.

Notowania ciągłe i jednolite

ang. continuous trading and single-price auctions

Notowania ciągłe i jednolite to dwa systemy notowań na GPW. W systemie notowań ciągłych transakcje zawiera się w fazie notowań ciągłych, gdy tylko skojarzą się zlecenia kupna i sprzedaży, a kurs zmienia się na bieżąco; system ten obejmuje też fixing na otwarciu i zamknięciu sesji. W systemie jednolitym kurs ustala się w określonych porach (fixing), na podstawie zleceń zebranych przed tym momentem; system ten stosuje się do akcji o mniejszej płynności. O przydziale akcji do systemu notowań decyduje giełda według zasad regulaminu.

Zobacz też: animator rynku, Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie.

Obligacje korporacyjne

ang. corporate bonds

Obligacje korporacyjne to papiery wartościowe emitowane w serii przez spółki, w których emitent stwierdza, że jest dłużnikiem obligatariusza, i zobowiązuje się do określonego świadczenia, zwykle zapłaty odsetek i wykupu obligacji w terminie. Emisję reguluje ustawa o obligacjach, a warunki emisji określają świadczenia emitenta, w tym termin wykupu, oraz, jeżeli je przewidziano, oprocentowanie, zabezpieczenia i kowenanty. Obligacje oferuje się w ofercie publicznej albo prywatnej, a po emisji można je wprowadzić do obrotu na Catalyst. Dla spółki są uzupełnieniem lub alternatywą kredytu bankowego.

Zobacz też: Catalyst, kowenanty, obligacje zamienne na akcje.

Obligacje zamienne na akcje

ang. convertible bonds

Obligacje zamienne na akcje to obligacje uprawniające obligatariusza do objęcia akcji emitenta w zamian za obligacje (art. 19 ustawy o obligacjach). Spółka może je emitować, jeżeli przewiduje to jej statut, a nie może ich emitować poniżej wartości nominalnej. W spółce akcyjnej akcje dla obligatariuszy pochodzą z warunkowego podwyższenia kapitału zakładowego, a uchwała o emisji określa sposób przeliczenia obligacji na akcje; termin zamiany nie może być dłuższy niż termin wykupu obligacji (art. 19 ust. 4 i 5). Inwestor może zyskać na wzroście wartości akcji, dlatego oprocentowanie, jeżeli warunki emisji je przewidują, bywa niższe niż w obligacjach zwykłych.

Zobacz też: obligacje korporacyjne.

Oferta publiczna i oferta prywatna

ang. public and private offering

Oferta publiczna to w rozumieniu rozporządzenia (UE) 2017/1129 komunikat kierowany do osób, który zawiera wystarczające informacje o warunkach oferty i papierach wartościowych, aby inwestor mógł zdecydować o ich nabyciu, a oferta prywatna to w polskiej praktyce oferta zwolniona z obowiązku prospektowego ze względu na krąg adresatów. Zwolnienie obejmuje na przykład ofertę skierowaną wyłącznie do inwestorów kwalifikowanych albo do mniej niż 150 osób w państwie członkowskim, nie licząc inwestorów kwalifikowanych. Formalnie bywa to nadal oferta publiczna.

Zobacz też: prospekt emisyjny, memorandum informacyjne (oferta publiczna), pierwsza oferta publiczna.

Więcej w artykule „Rodzaje Ofert w odniesieniu do instrumentów finansowych”.

Okres zamknięty

ang. closed period

Okres zamknięty to 30 dni kalendarzowych przed ogłoszeniem raportu śródrocznego lub rocznego, w których osoba pełniąca obowiązki zarządcze u emitenta nie może, bezpośrednio ani pośrednio, zawierać na własny lub cudzy rachunek transakcji na jego akcjach, instrumentach dłużnych ani powiązanych z nimi instrumentach pochodnych i innych instrumentach finansowych (art. 19 ust. 11 rozporządzenia MAR). Emitent może zezwolić na transakcję w wyjątkowych okolicznościach albo przy programach pracowniczych, a musi na nią zezwolić między innymi wtedy, gdy nie wymaga ona aktywnej decyzji inwestycyjnej (art. 19 ust. 12 i 12a). Zakaz obowiązuje niezależnie od tego, czy osoba ta zna informację poufną. Nie mylić z umownym zakazem sprzedaży akcji po IPO.

Zobacz też: transakcje osób pełniących obowiązki zarządcze, raporty bieżące i okresowe, zakaz sprzedaży akcji po IPO.

Opcja dodatkowego przydziału i stabilizacja

ang. greenshoe and stabilization

Opcja dodatkowego przydziału (greenshoe) to prawo firmy inwestycyjnej prowadzącej ofertę do nabycia po cenie oferty dodatkowych akcji, które pokrywają przydział ponad ofertę podstawową. Dodatkowy przydział jest zwykle możliwy dzięki pożyczce akcji od głównego akcjonariusza. Gdy po debiucie kurs spada poniżej ceny oferty, podmiot stabilizujący może kupować akcje na rynku, aby zwrócić je pożyczkodawcy. Gdy kurs rośnie, może wykonać opcję, a nabyte akcje przeznacza na zwrot pożyczki. Działania stabilizacyjne korzystają z wyłączenia w rozporządzeniu MAR, jeżeli spełniają jego warunki, w tym dotyczące czasu trwania i ceny.

Zobacz też: pierwsza oferta publiczna, budowa księgi popytu.

Opóźnienie publikacji informacji poufnej

ang. delayed disclosure of inside information

Opóźnienie publikacji informacji poufnej to przewidziana w art. 17 ust. 4 rozporządzenia MAR możliwość wstrzymania się przez emitenta, na jego odpowiedzialność, z ujawnieniem informacji poufnej. Wymaga, aby niezwłoczne ujawnienie mogło naruszyć prawnie uzasadnione interesy emitenta, aby opóźniana informacja nie była sprzeczna z ostatnim publicznym ogłoszeniem lub innym komunikatem emitenta w tej samej sprawie i aby emitent zapewnił poufność informacji. Po publikacji emitent powiadamia Komisję Nadzoru Finansowego o opóźnieniu. Gdy poufności nie da się utrzymać, na przykład pojawi się przeciek, informację trzeba niezwłocznie opublikować.

Zobacz też: informacja poufna, raporty bieżące i okresowe, wykorzystanie informacji poufnej i manipulacja na rynku.

Pierwsza oferta publiczna

ang. initial public offering, IPO

Pierwsza oferta publiczna (IPO) to pierwsze publiczne zaoferowanie akcji spółki inwestorom, zwykle połączone z wejściem akcji do obrotu na rynku regulowanym albo w alternatywnym systemie obrotu. Oferta może obejmować nowe akcje, z których wpływy trafiają do spółki, akcje sprzedawane przez dotychczasowych akcjonariuszy albo oba rodzaje naraz. Wymaga prospektu, chyba że przepisy zwalniają ją z tego obowiązku; prospekt polskiego emitenta zatwierdza co do zasady Komisja Nadzoru Finansowego. Cenę akcji ustala się często w procesie budowy księgi popytu, a ofertę prowadzi zwykle firma inwestycyjna.

Zobacz też: prospekt emisyjny, rynek regulowany, NewConnect, akcje w wolnym obrocie, firma inwestycyjna, proces dwutorowy, przejęcie odwrotne.

Porozumienie akcjonariuszy (działanie w porozumieniu)

ang. acting in concert

Porozumienie akcjonariuszy (działanie w porozumieniu) to w rozumieniu art. 87 ust. 1 pkt 5 ustawy o ofercie publicznej pisemne lub ustne uzgodnienie dotyczące nabywania akcji spółki publicznej, zgodnego głosowania na walnym zgromadzeniu lub prowadzenia trwałej polityki wobec spółki. Obowiązki zawiadomień i wezwań ciążą wtedy łącznie na wszystkich stronach, nawet gdy działał tylko jeden z uczestników. Głosy stron sumuje się, więc wspólne przekroczenie 50% może rodzić obowiązek ogłoszenia wezwania. Ustawa domniemywa istnienie porozumienia w określonych przypadkach, na przykład między małżonkami.

Zobacz też: zawiadomienie o zmianie udziału w ogólnej liczbie głosów, wezwanie do zapisywania się na sprzedaż lub zamianę akcji, cena w wezwaniu.

Prawo do akcji

ang. rights to shares, PDA

Prawo do akcji (PDA) to papier wartościowy, z którego wynika uprawnienie do otrzymania zdematerializowanych akcji nowej emisji spółki publicznej (art. 3 pkt 29 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi). Powstaje z chwilą przydziału akcji. Wygasa z chwilą zarejestrowania akcji w depozycie papierów wartościowych albo z dniem uprawomocnienia się postanowienia sądu odmawiającego wpisu podwyższenia kapitału zakładowego. Notowanie PDA pozwala inwestorom handlować prawami do nowych akcji, zanim sąd zarejestruje podwyższenie kapitału. Przy ofertach nowych akcji na GPW często notuje się najpierw PDA, a po rejestracji akcje.

Zobacz też: pierwsza oferta publiczna; kolejna emisja akcji, SPO; Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych i dematerializacja akcji; dopuszczenie i wprowadzenie do obrotu.

Prawo poboru

ang. preemptive right

Prawo poboru to prawo pierwszeństwa dotychczasowych akcjonariuszy do objęcia nowych akcji w stosunku do liczby posiadanych akcji (art. 433 § 1 KSH). Chroni ich przed rozwodnieniem udziału w kapitale i w głosach. Walne zgromadzenie może w interesie spółki pozbawić akcjonariuszy prawa poboru w całości lub w części, a uchwała wymaga większości co najmniej czterech piątych głosów. W spółce notowanej prawa poboru mogą być przedmiotem obrotu na giełdzie; jeżeli zostały do niego wprowadzone, akcjonariusz, który nie chce obejmować nowych akcji, może sprzedać przysługujące mu prawa poboru.

Zobacz też: kolejna emisja akcji, SPO; podwyższenie kapitału zakładowego.

Prospekt emisyjny

ang. prospectus

Prospekt emisyjny, w przepisach nazywany prospektem, to dokument wymagany przy ofercie publicznej papierów wartościowych i przy ich dopuszczeniu do obrotu na rynku regulowanym, o ile przepisy nie przewidują zwolnienia. Opisuje emitenta, jego sytuację finansową, czynniki ryzyka, papiery wartościowe i warunki oferty według rozporządzenia (UE) 2017/1129. Prospekt polskiego emitenta zatwierdza co do zasady Komisja Nadzoru Finansowego. Przy niektórych papierach nieudziałowych, na przykład obligacjach o nominale co najmniej 1000 euro, emitent może wybrać organ innego państwa, w którym je oferuje lub dopuszcza do obrotu (art. 2 lit. m rozporządzenia). Rozporządzenie 2024/2809 (Listing Act) podniosło od 5 czerwca 2026 r. unijny próg zwolnienia z obowiązku prospektowego do 12 mln euro w okresie 12 miesięcy i pozwoliło państwom obniżyć go do 5 mln euro. Według stanowiska UKNF z 22 maja 2026 r. w Polsce w okresie przejściowym obowiązuje próg 5 mln euro.

Zobacz też: oferta publiczna i oferta prywatna, Komisja Nadzoru Finansowego.

Nie mylić z pojęciem: memorandum informacyjne (oferta publiczna).

Więcej w artykule „Rodzaje Ofert w odniesieniu do instrumentów finansowych”.

Przeniesienie z NewConnect na rynek regulowany

ang. transfer from NewConnect to the regulated market

Przeniesienie z NewConnect na rynek regulowany to dopuszczenie i wprowadzenie do obrotu na Głównym Rynku GPW akcji spółki notowanej dotąd w alternatywnym systemie obrotu. Wymaga spełnienia warunków dopuszczenia z regulaminu giełdy, w tym dotyczących wartości i rozproszenia akcji, oraz co do zasady zatwierdzenia prospektu przez Komisję Nadzoru Finansowego, chyba że przepisy przewidują zwolnienie. Po przeniesieniu spółka raportuje w systemie ESPI, stosuje Dobre Praktyki Spółek Notowanych na GPW albo wyjaśnia odstępstwa od nich, a skonsolidowane sprawozdania finansowe, jeżeli je sporządza, przygotowuje co do zasady według MSSF.

Zobacz też: NewConnect, rynek regulowany, prospekt emisyjny, memorandum informacyjne (oferta publiczna).

Więcej w artykule „Znaczenie Nowych Regulacji ASO dla Bezpieczeństwa Rynku NewConnect”.

Przydział akcji i redukcja zapisów

ang. share allocation and scaling back of subscriptions

Przydział akcji to ustalenie po zakończeniu zapisów, ile akcji oferowanych w ofercie otrzymuje każdy inwestor. Redukcja zapisów to zmniejszenie liczby przydzielanych akcji, gdy zapisy przewyższają liczbę akcji w ofercie albo w danej transzy. Zasady przydziału i redukcji określa prospekt albo inny dokument ofertowy. W transzy inwestorów indywidualnych redukcja jest zwykle proporcjonalna, a w transzy instytucjonalnej przydział jest zwykle uznaniowy, na podstawie budowy księgi popytu, ale w granicach zasad z dokumentu ofertowego. Nadpłaty wynikające z redukcji zwraca się inwestorom w terminie wskazanym w dokumencie ofertowym.

Zobacz też: budowa księgi popytu; subskrypcja prywatna, zamknięta i otwarta; pierwsza oferta publiczna; firma inwestycyjna.

Przymusowy odkup

ang. sell-out

Przymusowy odkup (sell-out) to prawo akcjonariusza spółki publicznej do żądania, aby akcjonariusz, który osiągnął lub przekroczył 95% ogólnej liczby głosów, odkupił jego akcje (art. 83 ustawy o ofercie publicznej). Żądanie składa się na piśmie w ciągu trzech miesięcy od osiągnięcia progu albo, gdy tego nie ogłoszono, od dnia, w którym akcjonariusz dowiedział się o tym lub przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć (art. 83 ust. 1a). Akcjonariusz większościowy, jego podmioty zależne i dominujące, a także strony porozumienia, które razem mają co najmniej 95% głosów, muszą solidarnie zadośćuczynić żądaniu w ciągu 30 dni. Cena nie może być niższa od minimum wynikającego z zasad ceny w wezwaniu (art. 79 i 79a, a przy akcjach notowanych wyłącznie w ASO także art. 91 ust. 6–8). Gdy próg osiągnięto w wezwaniu na wszystkie pozostałe akcje, nie może być niższa od ceny z tego wezwania (art. 83 ust. 4–5).

Zobacz też: wezwanie do zapisywania się na sprzedaż lub zamianę akcji.

Nie mylić z pojęciem: przymusowy wykup.

Przymusowy wykup

ang. squeeze-out

Przymusowy wykup (squeeze-out) to prawo akcjonariusza spółki publicznej, który sam lub wspólnie z podmiotami zależnymi, dominującymi i stronami porozumienia osiągnął co najmniej 95% ogólnej liczby głosów, do żądania od pozostałych akcjonariuszy sprzedaży wszystkich ich akcji (art. 82 ustawy o ofercie publicznej). Może z niego skorzystać w ciągu trzech miesięcy od osiągnięcia progu. Akcje nabywa się bez zgody akcjonariuszy mniejszościowych. Cenę ustala się według art. 82 ust. 2, który odsyła do zasad ceny w wezwaniu (art. 79 i 79a, a przy akcjach notowanych wyłącznie w ASO także art. 91 ust. 6–8). Gdy próg osiągnięto w wezwaniu na wszystkie pozostałe akcje, cena nie może być niższa od ceny z tego wezwania. Ogłoszenie żądania wymaga zabezpieczenia co najmniej 100% wartości wykupywanych akcji.

Zobacz też: wezwanie do zapisywania się na sprzedaż lub zamianę akcji, wycofanie akcji z obrotu.

Nie mylić z pojęciem: przymusowy odkup.

Przyspieszona budowa księgi popytu

ang. accelerated bookbuild, ABB

Przyspieszona budowa księgi popytu (ABB) to szybka oferta pakietu akcji spółki notowanej, kierowana do inwestorów instytucjonalnych i zamykana zwykle w ciągu kilkunastu godzin. Służy do sprzedaży akcji przez dużego akcjonariusza albo do emisji nowych akcji. Przy emisji wymaga wyłączenia prawa poboru, na przykład przez zarząd w ramach kapitału docelowego, jeżeli statut upoważnia go do tego za zgodą rady nadzorczej (art. 447 § 1 KSH). Cena jest zwykle niższa od kursu giełdowego, a wysokość dyskonta zależy od wielkości pakietu i popytu.

Zobacz też: budowa księgi popytu; kolejna emisja akcji, SPO; badanie rynku.

Raporty bieżące i okresowe

ang. current and periodic reports, ESPI, EBI

Raporty bieżące i okresowe to informacje, które spółka notowana przekazuje do publicznej wiadomości. Raporty okresowe zawierają wyniki finansowe; na Głównym Rynku GPW są to raporty roczne, półroczne i kwartalne, a zakres raportów w ASO określa regulamin tego systemu. Raporty bieżące dotyczą zdarzeń w spółce, takich jak zmiany w składzie zarządu czy uchwały walnego zgromadzenia, a w tej samej formie spółka publikuje informacje poufne, na przykład o zawarciu istotnej umowy. Spółki z rynku regulowanego przekazują je przez system ESPI, który kieruje je jednocześnie do Komisji Nadzoru Finansowego, giełdy i agencji informacyjnej. Spółki z NewConnect i z Catalyst w alternatywnym systemie obrotu przekazują przez EBI raporty wymagane regulaminem, a przez ESPI między innymi informacje poufne i informacje z otrzymanych zawiadomień o zmianie udziału w ogólnej liczbie głosów.

Zobacz też: informacja poufna, NewConnect.

Więcej w artykule „Znaczenie Nowych Regulacji ASO dla Bezpieczeństwa Rynku NewConnect”.

Relacje inwestorskie

ang. investor relations, IR

Relacje inwestorskie (IR) to komunikacja spółki notowanej z akcjonariuszami, inwestorami i analitykami. Obejmują raporty bieżące i okresowe, prezentacje wyników, spotkania z inwestorami, serwis relacji inwestorskich na stronie internetowej spółki i odpowiedzi na ich pytania. Dobre Praktyki Spółek Notowanych na GPW przewidują między innymi spotkania z inwestorami, w spółkach z indeksów WIG20, mWIG40 i sWIG80 raz na kwartał. Komunikacja musi uwzględniać zasady rozporządzenia MAR, więc spółka nie może bezprawnie ujawniać informacji poufnych wybranym inwestorom. Rozporządzenie dopuszcza takie ujawnienie w ściśle określonych przypadkach, na przykład przy badaniu rynku.

Zobacz też: raporty bieżące i okresowe, Dobre Praktyki Spółek Notowanych na GPW, informacja poufna.

Rynek regulowany

ang. regulated market

Rynek regulowany to system obrotu instrumentami finansowymi działający według zasad dyrektywy MiFID II i ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, pod nadzorem Komisji Nadzoru Finansowego. W Polsce rynek regulowany akcji prowadzi Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie jako Główny Rynek GPW. Dopuszczenie akcji do obrotu na tym rynku wymaga co do zasady prospektu. Emitent ma pełne obowiązki informacyjne, raportuje w systemie ESPI, stosuje Dobre Praktyki Spółek Notowanych na GPW albo wyjaśnia odstępstwa od nich, a skonsolidowane sprawozdania finansowe, jeżeli je sporządza, przygotowuje co do zasady według MSSF.

Zobacz też: pierwsza oferta publiczna.

Nie mylić z pojęciem: NewConnect.

Skup akcji własnych

ang. share buyback

Skup akcji własnych to nabywanie przez spółkę akcyjną jej własnych akcji, zwykle w celu umorzenia, przeznaczenia na program motywacyjny albo zwrotu gotówki akcjonariuszom. Podstawą jest zwykle upoważnienie walnego zgromadzenia udzielone na okres do pięciu lat (art. 362 § 1 pkt 8 KSH). Przy takim nabyciu łączna wartość nominalna akcji własnych nie może przekroczyć 20% kapitału zakładowego (art. 362 § 2), a cenę nabycia wraz z kosztami pokrywa się z kapitału rezerwowego utworzonego z kwot, które mogą być przeznaczone do podziału. Spółka notowana kupuje akcje między innymi na giełdzie albo od akcjonariuszy, którzy odpowiedzą na jej zaproszenie.

Zobacz też: dywidenda, spółka publiczna, umorzenie udziałów lub akcji.

Spółka publiczna

ang. public company

Spółka publiczna to spółka, której co najmniej jedna akcja jest dopuszczona do obrotu na rynku regulowanym lub wprowadzona do obrotu w alternatywnym systemie obrotu na terytorium Polski (art. 4 pkt 20 ustawy o ofercie publicznej). Z tym statusem wiążą się obowiązki informacyjne, przepisy o zawiadomieniach o zmianie udziału w ogólnej liczbie głosów i o wezwaniach oraz szczególne zasady zwoływania walnego zgromadzenia. Obowiązek wezwania po przekroczeniu 50% głosów nie dotyczy jednak spółek z akcjami wyłącznie w ASO (art. 75 ust. 3 pkt 1). Spółka akcyjna, której akcje nie są notowane, nie jest spółką publiczną, nawet gdy ma wielu akcjonariuszy.

Zobacz też: rynek regulowany, alternatywny system obrotu, zawiadomienie o zmianie udziału w ogólnej liczbie głosów, wezwanie do zapisywania się na sprzedaż lub zamianę akcji.

Subskrypcja prywatna, zamknięta i otwarta

ang. private, closed, and open subscription

Subskrypcja prywatna, zamknięta i otwarta to trzy sposoby objęcia nowych akcji przy podwyższeniu kapitału zakładowego spółki akcyjnej (art. 431 § 2 KSH). Subskrypcja prywatna polega na złożeniu oferty przez spółkę oznaczonemu adresatowi i jej przyjęciu na piśmie. Subskrypcja zamknięta to zaoferowanie akcji wyłącznie akcjonariuszom, którym przysługuje prawo poboru. Subskrypcja otwarta to zaoferowanie akcji w drodze ogłoszenia osobom, którym nie przysługuje prawo poboru. Każdy z tych trybów może łączyć się z ofertą publiczną, jeżeli spełnia jej definicję.

Zobacz też: prawo poboru; kolejna emisja akcji, SPO; oferta publiczna i oferta prywatna; kapitał docelowy.

Więcej w artykule „Rodzaje Ofert w odniesieniu do instrumentów finansowych”.

Transakcje osób pełniących obowiązki zarządcze

ang. managers’ transactions, PDMR dealings

Transakcje osób pełniących obowiązki zarządcze to transakcje na akcjach lub instrumentach dłużnych emitenta albo na powiązanych z nimi instrumentach pochodnych lub innych instrumentach finansowych, zawierane na własny rachunek przez członków zarządu i rady nadzorczej oraz innych kierowników, którzy mają stały dostęp do informacji poufnych dotyczących emitenta i są uprawnieni do podejmowania decyzji zarządczych wpływających na jego rozwój i perspektywy, a także przez osoby blisko z nimi związane (art. 19 rozporządzenia MAR). Gdy łączna wartość transakcji danej osoby w roku kalendarzowym, liczona bez kompensowania zakupów i sprzedaży, osiągnie próg, powiadamia się emitenta i Komisję Nadzoru Finansowego o transakcji, przy której osiągnięto próg, i o każdej kolejnej, niezwłocznie, nie później niż w ciągu trzech dni roboczych od dnia transakcji (art. 19 ust. 1 i 8). Od grudnia 2024 r. próg wynosi 20 000 euro. Emitent podaje informację do publicznej wiadomości w ciągu dwóch dni roboczych od otrzymania powiadomienia.

Zobacz też: informacja poufna, okres zamknięty.

Warranty subskrypcyjne

ang. subscription warrants

Warranty subskrypcyjne to papiery wartościowe uprawniające posiadacza do zapisu na akcje lub ich objęcia z wyłączeniem prawa poboru, emitowane przy warunkowym lub docelowym podwyższeniu kapitału zakładowego spółki akcyjnej (art. 453 § 2 KSH). Uchwała o emisji wskazuje uprawnionych, cenę emisyjną warrantu albo sposób jej ustalenia, jeżeli warranty mają być odpłatne, liczbę akcji przypadających na warrant i termin wykonania prawa, nie dłuższy niż 10 lat (art. 453 § 3). Warranty emitowane przez zarząd w ramach kapitału docelowego trzeba wykonać przed upływem okresu upoważnienia (art. 444 § 7). Spółki stosują je w programach motywacyjnych, jako dodatek do emisji obligacji i w umowach z inwestorami, którzy obejmą akcje w przyszłości.

Zobacz też: obligacje zamienne na akcje, program motywacyjny dla zarządu i pracowników.

Warunkowe podwyższenie kapitału zakładowego

ang. conditional share capital increase

Warunkowe podwyższenie kapitału zakładowego to podwyższenie uchwalone przez walne zgromadzenie spółki akcyjnej z zastrzeżeniem, że osoby, którym przyznano prawo do objęcia akcji, wykonają je na warunkach określonych w uchwale (art. 448 § 1 KSH). Uchwałę podejmuje się w celu przyznania praw do objęcia akcji obligatariuszom obligacji zamiennych lub z prawem pierwszeństwa, pracownikom, członkom zarządu lub rady nadzorczej w zamian za wkłady niepieniężne w postaci wierzytelności z tytułu nabytych uprawnień do udziału w zysku spółki lub spółki zależnej albo posiadaczom warrantów subskrypcyjnych. Wartość nominalna takiego podwyższenia nie może przekraczać dwukrotności kapitału zakładowego z chwili podjęcia uchwały. Spółki stosują je w programach motywacyjnych i przy obligacjach zamiennych.

Zobacz też: warranty subskrypcyjne, obligacje zamienne na akcje.

Nie mylić z pojęciem: kapitał docelowy.

Wezwanie do zapisywania się na sprzedaż lub zamianę akcji

ang. tender offer

Wezwanie do zapisywania się na sprzedaż lub zamianę akcji to publiczna oferta nabycia akcji spółki publicznej za gotówkę albo w zamian za inne papiery wartościowe, ogłaszana na zasadach ustawy o ofercie publicznej. Kto przekroczy 50% ogólnej liczby głosów, musi w ciągu trzech miesięcy ogłosić wezwanie na wszystkie pozostałe akcje (art. 73), chyba że jego udział spadnie w tym czasie do nie więcej niż 50% wskutek podwyższenia kapitału, zmiany statutu lub wygaśnięcia uprzywilejowania. Obowiązek nie powstaje między innymi w spółce z akcjami wyłącznie w ASO ani przy przekroczeniu progu w wyniku wezwania dobrowolnego (art. 73 ust. 5 i art. 75 ust. 3). W spółce z akcjami na rynku regulowanym można też ogłosić wezwanie dobrowolne (art. 72a). Ogłoszenie wymaga zabezpieczenia co najmniej 100% wartości akcji objętych wezwaniem.

Zobacz też: przymusowy wykup, przymusowy odkup, premia za kontrolę, opinia o godziwości ceny, przejęcie przyjazne i wrogie.

Wycofanie akcji z obrotu

ang. delisting

Wycofanie akcji z obrotu (delisting) to zakończenie, na wniosek spółki publicznej, obrotu jej akcjami na rynku regulowanym lub w alternatywnym systemie obrotu. Zezwolenie wydaje co do zasady Komisja Nadzoru Finansowego, jeżeli walne zgromadzenie podjęło uchwałę o wycofaniu większością 9/10 głosów oddanych w obecności akcjonariuszy reprezentujących co najmniej połowę kapitału zakładowego (art. 91 ustawy o ofercie publicznej). Zezwolenia nie wymaga między innymi wycofanie akcji z ASO w związku z ich dopuszczeniem na rynek regulowany (art. 91 ust. 18). Akcjonariusze, którzy żądają umieszczenia tej sprawy w porządku obrad, muszą wcześniej ogłosić wezwanie na akcje pozostałych akcjonariuszy, chyba że z żądaniem występują wszyscy akcjonariusze (art. 91 ust. 10). Giełda może też wykluczyć akcje z obrotu z przyczyn określonych w przepisach i regulaminie.

Zobacz też: wezwanie do zapisywania się na sprzedaż lub zamianę akcji, przymusowy wykup.

Wykorzystanie informacji poufnej i manipulacja na rynku

ang. insider dealing and market manipulation

Wykorzystanie informacji poufnej i manipulacja na rynku to zakazane przez rozporządzenie MAR nadużycia na rynku. Wykorzystanie informacji poufnej polega na zawieraniu transakcji albo zmianie lub anulowaniu zleceń przy użyciu informacji poufnej (art. 8 rozporządzenia MAR). Zakazane jest też rekomendowanie innym takich transakcji lub nakłanianie do nich oraz bezprawne ujawnianie informacji poufnej (art. 14). Manipulacja to działania, które dają lub mogą dawać fałszywe albo wprowadzające w błąd sygnały co do podaży, popytu lub ceny instrumentu albo utrzymują jego cenę na nienaturalnym lub sztucznym poziomie, na przykład transakcje pozorne albo rozpowszechnianie fałszywych informacji. Naruszenia grożą karami administracyjnymi nakładanymi przez Komisję Nadzoru Finansowego oraz odpowiedzialnością karną.

Zobacz też: informacja poufna, Komisja Nadzoru Finansowego, opóźnienie publikacji informacji poufnej.

Zakaz sprzedaży akcji po IPO

ang. IPO lock-up

Zakaz sprzedaży akcji po IPO (lock-up) to umowne zobowiązanie dotychczasowych akcjonariuszy, że przez określony czas po debiucie nie będą zbywać akcji bez zgody firmy inwestycyjnej prowadzącej ofertę. Podobne zobowiązanie, że nie wyemituje nowych akcji, często przyjmuje też spółka. Czas trwania i wyjątki ustala umowa, a informację o niej zawiera zwykle prospekt. Lock-up ogranicza ryzyko, że zaraz po debiucie na rynek trafi duża podaż akcji, choć nie chroni przed spadkiem kursu z innych przyczyn. Nie mylić z ogólnym zakazem zbywania udziałów lub akcji w umowie wspólników.

Zobacz też: pierwsza oferta publiczna, zakaz zbywania udziałów lub akcji.

Zawiadomienie o zmianie udziału w ogólnej liczbie głosów

ang. notification of major holdings

Zawiadomienie o zmianie udziału w ogólnej liczbie głosów to obowiązek akcjonariusza spółki publicznej, który osiągnął lub przekroczył próg 5%, 10%, 15%, 20%, 25%, 33%, 33⅓%, 50%, 75% albo 90% głosów, a także akcjonariusza, którego udział spadł do takiego progu lub poniżej niego (art. 69 ustawy o ofercie publicznej). Zawiadamia się Komisję Nadzoru Finansowego i spółkę niezwłocznie, nie później niż w ciągu 4 dni roboczych od dnia, w którym akcjonariusz dowiedział się o zmianie lub przy zachowaniu należytej staranności mógł się o niej dowiedzieć, a przy transakcji na rynku regulowanym lub w ASO w ciągu 6 dni sesyjnych od jej zawarcia. Obowiązek dotyczy też zmiany udziału powyżej 10% o co najmniej 2% ogólnej liczby głosów na rynku oficjalnych notowań albo o co najmniej 5% na innym rynku regulowanym lub w ASO, a także zmiany udziału powyżej 33% o co najmniej 1% głosów. Liczy się także głosy podmiotów zależnych i stron porozumienia. Obowiązek obejmuje też instrumenty finansowe, które uprawniają do nabycia akcji albo mają podobne skutki ekonomiczne (art. 69b).

Zobacz też: spółka publiczna, porozumienie akcjonariuszy (działanie w porozumieniu), wezwanie do zapisywania się na sprzedaż lub zamianę akcji.

Jeśli przygotowują Państwo spółkę do debiutu giełdowego albo emisji obligacji, zapraszamy na strony usług IPO na GPW i Obligacje/Catalyst.

Pozostałe działy słownika: Podstawy i rodzaje transakcji, Proces sprzedaży i jego dokumenty, Due diligence, Wycena, Cena i jej rozliczenie, Umowa sprzedaży i podział ryzyka, Wspólnicy i prawa inwestora, Sprawozdania i wskaźniki finansowe, Bankowość korporacyjna. Indeks wszystkich haseł: Słownik M&A i corporate finance.