Capital One Advisers
Capital One Advisers

Sprawozdania i wskaźniki finansowe

Słownik M&A i corporate finance: 48 haseł po polsku i angielsku

Słownik M&A i corporate finance: sprawozdania i wskaźniki finansowe

Słownik M&A i corporate finance

Hasła tego działu objaśniają sprawozdania finansowe i wskaźniki, na których opierają się wycena spółki i negocjacje ceny. Opisują EBITDA i jej normalizację, marże, bilans, rachunek zysków i strat, przepływy pieniężne, nakłady inwestycyjne, kapitał obrotowy, dźwignię, rentowność kapitału i dywidendy.

Opracowanie: zespół Capital One Advisers. Ostatni przegląd haseł: 12 listopada 2026 r.

Hasła od A do Z (48):

Badanie sprawozdania finansowego

ang. financial statement audit

Badanie sprawozdania finansowego to sprawdzenie przez biegłego rewidenta, czy sprawozdanie rzetelnie i jasno przedstawia sytuację majątkową i finansową oraz wynik jednostki zgodnie z przyjętymi zasadami rachunkowości. Obowiązkowe jest między innymi w kontynuujących działalność bankach, zakładach ubezpieczeń i spółkach akcyjnych, z wyjątkiem spółek w organizacji, oraz w jednostkach, które w poprzednim roku obrotowym spełniły co najmniej dwa z trzech warunków z art. 64 ust. 1 pkt 4 ustawy o rachunkowości. Badanie nie daje absolutnej pewności i nie zastępuje finansowego due diligence.

Zobacz też: sprawozdanie finansowe.

Nie mylić z pojęciem: finansowe due diligence.

Bilans

ang. balance sheet

Bilans to zestawienie aktywów jednostki oraz źródeł ich finansowania, czyli kapitału własnego oraz zobowiązań i rezerw na zobowiązania, na określony dzień. Suma aktywów równa się sumie pasywów. W transakcji bilans jest punktem wyjścia do ustalenia długu netto i aktywów nieoperacyjnych, które prowadzą od wartości przedsiębiorstwa do wartości kapitału własnego, oraz kapitału obrotowego, który porównuje się z poziomem docelowym (referencyjnym).

Zobacz też: sprawozdanie finansowe; kapitał obrotowy netto, NWC.

Budżet i prognoza

ang. budget and forecast

Budżet to przyjęty w spółce plan finansowy na określony okres, zwykle na najbliższy rok obrotowy, służący do rozliczania wyników. Prognoza to szacunek przyszłych wyników na podstawie aktualnych danych, sporządzany na rok bieżący albo na kilka lat naprzód i aktualizowany w ciągu roku. W transakcji kupujący porównuje dotychczasowe budżety z wykonaniem, aby ocenić, czy prognozy zarządu są wiarygodne.

Zobacz też: model finansowy; średnioroczna stopa wzrostu, CAGR.

Cykl konwersji gotówki (środków pieniężnych)

ang. cash conversion cycle

Cykl konwersji gotówki (środków pieniężnych) to liczba dni między zapłatą dostawcom a otrzymaniem zapłaty od klientów. Liczy się go jako sumę cyklu rotacji zapasów w dniach (okresu utrzymywania zapasów, DIO) i cyklu rotacji należności w dniach (okresu spływu należności, DSO), pomniejszoną o cykl rotacji zobowiązań w dniach (okres spłaty zobowiązań handlowych, DPO). Może być ujemny, gdy spółka płaci dostawcom później, niż sprzedaje zapasy i ściąga należności. Skrócenie cyklu tuż przed sprzedażą kupujący może pominąć przy ustalaniu docelowego (referencyjnego) poziomu kapitału obrotowego.

Zobacz też: cykl rotacji należności w dniach (okres spływu należności), DSO; cykl rotacji zapasów w dniach (okres utrzymywania zapasów), DIO; cykl rotacji zobowiązań w dniach (okres spłaty zobowiązań handlowych), DPO; kapitał obrotowy netto, NWC.

Cykl rotacji należności w dniach (okres spływu należności), DSO

ang. days sales outstanding, DSO

Cykl rotacji należności w dniach (okres spływu należności, DSO) pokazuje, po ilu dniach spółka przeciętnie otrzymuje zapłatę od klientów. Oblicza się go, dzieląc średni stan należności z tytułu dostaw i usług przez przychody ze sprzedaży i mnożąc wynik przez liczbę dni w okresie. Należności wykazuje się zwykle z VAT, a przychody bez niego, dlatego obie wielkości trzeba sprowadzić do tej samej podstawy. Wzrost wskaźnika może oznaczać dłuższe terminy płatności albo kłopoty ze ściągalnością.

Zobacz też: cykl konwersji gotówki (środków pieniężnych).

Cykl rotacji zapasów w dniach (okres utrzymywania zapasów), DIO

ang. days inventory outstanding, DIO

Cykl rotacji zapasów w dniach (okres utrzymywania zapasów, DIO) pokazuje, przez ile dni zapasy przeciętnie pozostają w spółce, zanim zostaną sprzedane lub zużyte. Oblicza się go, dzieląc średni stan zapasów przez koszt sprzedanych produktów i towarów i mnożąc wynik przez liczbę dni w okresie. Długi cykl wiąże kapitał obrotowy i może wskazywać na zapasy trudne do sprzedania. Jest składnikiem cyklu konwersji gotówki (środków pieniężnych).

Zobacz też: cykl konwersji gotówki (środków pieniężnych).

Cykl rotacji zobowiązań w dniach (okres spłaty zobowiązań handlowych), DPO

ang. days payables outstanding, DPO

Cykl rotacji zobowiązań w dniach (okres spłaty zobowiązań handlowych, DPO) pokazuje, po ilu dniach spółka przeciętnie płaci dostawcom. Oblicza się go, dzieląc średni stan zobowiązań z tytułu dostaw i usług przez wartość zakupów albo koszt sprzedanych produktów i towarów i mnożąc wynik przez liczbę dni w okresie. Zobowiązania wykazuje się zwykle z VAT, a zakupy i koszty bez niego, dlatego trzeba je sprowadzić do tej samej podstawy i podać przyjęty mianownik. Znacznie przeterminowane zobowiązania kupujący może potraktować jako pozycje o charakterze dłużnym.

Zobacz też: cykl konwersji gotówki (środków pieniężnych), faktoring i faktoring odwrotny.

Dywidenda

ang. dividend

Dywidenda to wypłata na rzecz wspólników lub akcjonariuszy przyznana ich uchwałą, zwykle z zysku spółki. W spółce z o.o. i spółce akcyjnej kwotę do podziału ogranicza Kodeks spółek handlowych: to zysk za ostatni rok obrotowy powiększony o niepodzielone zyski z lat ubiegłych i kwoty z kapitałów utworzonych z zysku, które można przeznaczyć do podziału, a pomniejszony między innymi o niepokryte straty i udziały lub akcje własne. Dywidenda wypłacona między dniem locked box a zamknięciem jest wypływem (uszczupleniem) wartości, chyba że umowa ją dopuszcza.

Zobacz też: zaliczka na poczet dywidendy, zyski zatrzymane, wypływ (uszczuplenie) wartości, skup akcji własnych, dzień dywidendy.

Dźwignia finansowa

ang. financial leverage

Dźwignia finansowa to finansowanie działalności lub przejęcia długiem. Podnosi stopę zwrotu z kapitału własnego, gdy zwrot z kapitału zainwestowanego przewyższa koszt długu po opodatkowaniu, a obniża ją, gdy jest od niego niższy. Przy stracie operacyjnej odsetki dodatkowo zwiększają stratę netto. Jej poziom mierzy się na przykład wskaźnikiem długu netto do EBITDA albo udziałem długu w finansowaniu. Wysoka dźwignia jest podstawą wykupów lewarowanych, ale kowenanty w umowach kredytowych ograniczają wtedy swobodę spółki.

Zobacz też: wskaźnik długu netto do EBITDA.

Nie mylić z pojęciem: dźwignia operacyjna.

Dźwignia operacyjna

ang. operating leverage

Dźwignia operacyjna to wpływ kosztów stałych na wrażliwość wyniku operacyjnego na zmiany przychodów. Gdy koszty stałe mają duży udział w kosztach, przy dodatnim zysku operacyjnym niewielka zmiana przychodów może powodować znacznie większą procentowo zmianę tego zysku, w obu kierunkach. Spółki o wysokiej dźwigni operacyjnej szybko zwiększają zysk przy wzroście sprzedaży i są bardziej narażone na spadek popytu. Nie mylić z dźwignią finansową, która wynika z długu.

Zobacz też: próg rentowności, dźwignia finansowa.

EBIT, zysk operacyjny

ang. EBIT, operating profit

EBIT to zysk przed odsetkami i podatkami. W rachunku zysków i strat sporządzonym według ustawy o rachunkowości odpowiada mu zwykle pozycja „zysk (strata) z działalności operacyjnej”. Spółki i analitycy nie zawsze liczą go tak samo, dlatego przy porównaniach trzeba sprawdzić, które pozycje obejmuje. EBIT uwzględnia amortyzację, więc lepiej niż EBITDA pokazuje koszt zużycia majątku. Jest podstawą mnożnika EV/EBIT i zysku operacyjnego po opodatkowaniu (NOPAT).

Zobacz też: EBITA, mnożnik EV/EBIT.

Nie mylić z pojęciem: EBITDA.

EBITA

ang. EBITA

EBITA to zysk przed odsetkami, podatkami i amortyzacją wartości niematerialnych. Liczy się go, dodając do EBIT amortyzację wartości niematerialnych, w tym wartości firmy, jeżeli zasady rachunkowości przewidują jej amortyzację, na przykład ustawa o rachunkowości. Amortyzacja środków trwałych pozostaje kosztem. Stosuje się go przy porównywaniu spółek, które rosną przez przejęcia, ponieważ usuwa wpływ amortyzacji wartości niematerialnych rozpoznanych przy alokacji ceny nabycia.

Zobacz też: EBITDA; EBIT, zysk operacyjny.

EBITDA

ang. EBITDA

EBITDA to zysk przed odsetkami, podatkami i amortyzacją, czyli zysk operacyjny powiększony o amortyzację środków trwałych i wartości niematerialnych. Pokazuje wynik działalności operacyjnej przed kosztami finansowania i przed amortyzacją, która nie jest wydatkiem pieniężnym. Inne koszty niepieniężne, na przykład odpisy aktualizujące wartość należności, obniżają EBITDA. Nie jest pozycją zdefiniowaną w ustawie o rachunkowości ani w MSSF, dlatego spółki liczą ją różnie. W transakcjach jest podstawą mnożnika EV/EBITDA i wskaźnika długu netto do EBITDA.

Zobacz też: EBIT, zysk operacyjny; marża EBITDA; skorygowana (znormalizowana) EBITDA; mnożnik EV/EBITDA.

Nie mylić z pojęciem: wolne przepływy pieniężne, FCF.

Więcej w artykułach „Mostek EBITDA. Dlaczego opinia biegłego bez zastrzeżeń nie chroni ceny sprzedaży spółki” i „EBITDA właściciela i EBITDA, za którą zapłaci kupujący, to dwie różne liczby”.

EBITDA pro forma

ang. pro forma EBITDA

EBITDA pro forma to EBITDA przeliczona tak, jakby określone zdarzenie nastąpiło na początku okresu, na przykład przejęcie innej spółki albo sprzedaż segmentu. Dzięki temu wynik po zmianie można porównać z poprzednimi okresami. Korekty pro forma opierają się na założeniach. Planowane oszczędności i synergie pokazuje się osobno, ponieważ nie są jeszcze osiągniętym wynikiem, a kupujący sprawdza, które efekty już nastąpiły.

Zobacz też: skorygowana (znormalizowana) EBITDA; wynik w ujęciu rocznym, run-rate; synergie.

Kapitał obrotowy netto, NWC

ang. net working capital, NWC

Kapitał obrotowy netto (NWC) to w ujęciu księgowym różnica między aktywami obrotowymi a zobowiązaniami krótkoterminowymi. W transakcjach liczy się go zwykle węziej: jako operacyjne aktywa obrotowe, głównie zapasy i należności z tytułu dostaw i usług, pomniejszone o operacyjne zobowiązania krótkoterminowe, głównie wobec dostawców, bez gotówki i długu finansowego. Zakres pozycji strony uzgadniają w umowie. W rozliczeniu na dzień zamknięcia kapitał obrotowy porównuje się z docelowym (referencyjnym) poziomem, a różnica koryguje cenę.

Zobacz też: cykl konwersji gotówki (środków pieniężnych), docelowy (referencyjny) poziom kapitału obrotowego, rozliczenie na dzień zamknięcia, bilans, rozliczenia międzyokresowe i przychody przyszłych okresów.

Więcej w artykule „Gotówka w cenie spółki. Dlaczego sprzedający, który walczy o minimum operacyjne, traci na nadwyżce”.

Konwersja gotówki

ang. cash conversion

Konwersja gotówki to wyrażony w procentach wskaźnik, który pokazuje, jaka część wyniku zamienia się w gotówkę. Nie ma jednego wzoru: liczy się ją na przykład jako stosunek przepływów z działalności operacyjnej do EBITDA albo EBITDA pomniejszonej o nakłady inwestycyjne do EBITDA. Przy porównaniach trzeba więc podać licznik i mianownik. Niska konwersja liczona z przepływów operacyjnych często wynika ze wzrostu kapitału obrotowego. W wariancie z nakładami inwestycyjnymi bywa skutkiem wysokich inwestycji. Nie mylić z cyklem konwersji gotówki (środków pieniężnych).

Zobacz też: przepływy pieniężne z działalności operacyjnej, zasada memoriału, cykl konwersji gotówki (środków pieniężnych).

Marża EBIT (marża operacyjna)

ang. EBIT margin, operating margin

Marża EBIT (marża operacyjna) to stosunek EBIT, czyli zysku operacyjnego, do przychodów ze sprzedaży, wyrażony w procentach. W odróżnieniu od marży EBITDA uwzględnia amortyzację, dlatego lepiej pokazuje rentowność spółek, które mają dużo majątku trwałego. Różnica między obiema marżami to udział amortyzacji w przychodach. Kupujący porównuje obie marże w kolejnych latach i na tle konkurentów.

Zobacz też: EBIT, zysk operacyjny; marża EBITDA.

Marża EBITDA

ang. EBITDA margin

Marża EBITDA to stosunek EBITDA do przychodów ze sprzedaży, wyrażony w procentach. Pokazuje, jaką część przychodów stanowi wynik operacyjny przed amortyzacją. Pozwala porównywać rentowność operacyjną spółek o różnej skali, jeśli działają w tej samej branży i liczą EBITDA w ten sam sposób. W transakcji kupujący sprawdza, czy marża jest trwała i czy nie podnoszą jej zdarzenia jednorazowe.

Zobacz też: EBITDA, skorygowana (znormalizowana) EBITDA, marża EBIT (marża operacyjna).

Model finansowy

ang. financial model

Model finansowy to zestaw powiązanych obliczeń, najczęściej w arkuszu kalkulacyjnym, który na podstawie założeń prognozuje wyniki i przepływy pieniężne spółki, zwykle na kilka lat. W pełnym modelu rachunek zysków i strat, bilans i rachunek przepływów pieniężnych muszą się ze sobą uzgadniać, na przykład zmiana gotówki w bilansie musi odpowiadać przepływom z rachunku przepływów pieniężnych. Model jest podstawą wyceny metodą DCF, planu finansowania i analizy wrażliwości. W transakcji kupujący sprawdza jego założenia i mechanikę.

Zobacz też: budżet i prognoza, metoda zdyskontowanych przepływów pieniężnych.

Mostek EBITDA (uzgodnienie EBITDA)

ang. EBITDA bridge, EBITDA reconciliation

Mostek EBITDA (uzgodnienie EBITDA) to zestawienie, które krok po kroku prowadzi od EBITDA obliczonej z danych księgowych do skorygowanej (znormalizowanej) EBITDA, z kwotą i uzasadnieniem każdej korekty. Pokazuje kupującemu, skąd bierze się różnica między raportowaną EBITDA a wynikiem, za który ma zapłacić. Korekty słabo udokumentowane kupujący może odrzucić, co może obniżyć cenę.

Zobacz też: skorygowana (znormalizowana) EBITDA, normalizacja EBITDA, zdarzenia jednorazowe.

Więcej w artykule „Mostek EBITDA. Dlaczego opinia biegłego bez zastrzeżeń nie chroni ceny sprzedaży spółki”.

MSSF 16 (leasing) a EBITDA i dług netto

ang. IFRS 16 impact on EBITDA and net debt

MSSF 16 wymaga, aby leasingobiorca ujmował w bilansie większość umów leasingu jako składnik aktywów z tytułu prawa do użytkowania i zobowiązanie z tytułu leasingu. Opłaty ujęte w zobowiązaniu z tytułu leasingu przestają obniżać EBITDA; zastępują je amortyzacja prawa do użytkowania i odsetki. W porównaniu z dawnym ujęciem leasingu operacyjnego podnosi to EBITDA, a dług netto rośnie, jeżeli wlicza się do niego zobowiązania leasingowe. W wycenie leasing trzeba więc traktować spójnie w mnożniku i w przejściu od wartości przedsiębiorstwa do wartości kapitału własnego.

Zobacz też: ustawa o rachunkowości a MSSF, EBITDA, dług netto, leasing.

Więcej w artykule „EBITDA właściciela i EBITDA, za którą zapłaci kupujący, to dwie różne liczby”.

Nakłady inwestycyjne, capex

ang. capital expenditure, capex

Nakłady inwestycyjne (capex) to wydatki na nabycie, wytworzenie lub ulepszenie środków trwałych oraz na nabycie lub wytworzenie wartości niematerialnych i prawnych, które spółka będzie wykorzystywać dłużej niż rok. W rachunku przepływów pieniężnych wykazuje się je w działalności inwestycyjnej, a w bilansie zwiększają wartość aktywów. Odejmuje się je od przepływów operacyjnych przy obliczaniu wolnych przepływów pieniężnych (FCF). W wycenie odróżnia się nakłady odtworzeniowe (capex odtworzeniowy) od nakładów rozwojowych (capexu rozwojowego).

Zobacz też: nakłady odtworzeniowe i rozwojowe (capex odtworzeniowy i rozwojowy); wolne przepływy pieniężne, FCF.

Nakłady odtworzeniowe i rozwojowe (capex odtworzeniowy i rozwojowy)

ang. maintenance and growth capex

Nakłady odtworzeniowe (capex odtworzeniowy) to wydatki potrzebne do utrzymania obecnych zdolności produkcyjnych i sprzedaży, na przykład na wymianę zużytych maszyn. Nakłady rozwojowe (capex rozwojowy) finansują wzrost: nowe moce, nowe produkty albo nowe rynki. Sprawozdania finansowe zwykle nie dzielą nakładów inwestycyjnych w ten sposób, dlatego podział ustala zarząd, a weryfikuje kupujący. Zaniżone nakłady odtworzeniowe (capex odtworzeniowy) w prognozie zawyżają wolne przepływy pieniężne i wycenę.

Zobacz też: nakłady inwestycyjne, capex; operacyjne i techniczne due diligence.

Normalizacja EBITDA

ang. EBITDA normalization

Normalizacja EBITDA to ustalenie EBITDA, jaką spółka wypracowuje w zwykłych warunkach. Polega na usunięciu zdarzeń jednorazowych i pozycji niezwiązanych z działalnością oraz na zastąpieniu nierynkowych rozliczeń z obecnym właścicielem, na przykład jego wynagrodzenia albo czynszu, stawkami rynkowymi. Jej wynikiem jest skorygowana (znormalizowana) EBITDA. W transakcji normalizację przygotowuje zwykle sprzedający, a kupujący weryfikuje ją albo sporządza własną w badaniu (analizie) jakości wyniku (QoE).

Zobacz też: skorygowana (znormalizowana) EBITDA, mostek EBITDA (uzgodnienie EBITDA), zdarzenia jednorazowe, badanie (analiza) jakości wyniku.

Więcej w artykule „EBITDA właściciela i EBITDA, za którą zapłaci kupujący, to dwie różne liczby”.

Od początku roku, YTD

ang. year to date, YTD

Od początku roku (YTD) oznacza okres od pierwszego dnia roku obrotowego albo kalendarzowego do dnia, na który sporządzono dane, na przykład od stycznia do września. Wyniki YTD porównuje się zwykle z tym samym okresem roku poprzedniego. Służą też do obliczenia wyników za ostatnie 12 miesięcy (LTM, TTM).

Zobacz też: ostatnie 12 miesięcy, LTM, TTM.

Ostatnie 12 miesięcy, LTM, TTM

ang. last twelve months, LTM, TTM

Ostatnie 12 miesięcy (LTM, TTM) to okres dwunastu miesięcy do końca ostatniego okresu, za który są dostępne dane, na przykład od października do września. Wynik LTM liczy się zwykle, dodając do wyniku ostatniego roku obrotowego wynik od początku bieżącego roku i odejmując wynik tego samego okresu roku poprzedniego. W transakcjach i przy mnożnikach stosuje się go, bo jest aktualniejszy niż dane roczne.

Zobacz też: od początku roku, YTD; mnożnik EV/EBITDA.

Płynność finansowa

ang. liquidity

Płynność finansowa to zdolność spółki do terminowego regulowania bieżących zobowiązań. Mierzy się ją między innymi wskaźnikiem płynności bieżącej, czyli ilorazem aktywów obrotowych i zobowiązań krótkoterminowych, oraz prognozą przepływów pieniężnych. Spółka może mieć zysk i jednocześnie tracić płynność, na przykład gdy szybko rośnie, a klienci płacą z opóźnieniem. Nie mylić z płynnością udziałów lub akcji, czyli możliwością ich szybkiej sprzedaży bez dużego obniżenia ceny.

Zobacz też: cykl konwersji gotówki (środków pieniężnych).

Próg rentowności

ang. break-even point

Próg rentowności to poziom sprzedaży, przy którym przychody pokrywają koszty stałe i zmienne, a zysk operacyjny wynosi zero. W prostym modelu z jedną ceną oblicza się go w jednostkach produktu jako iloraz kosztów stałych i jednostkowej marży na pokrycie, czyli różnicy między ceną a kosztem zmiennym jednostki produktu. Porównanie progu z faktyczną sprzedażą pokazuje, o ile sprzedaż może spaść, zanim spółka zacznie ponosić stratę. Zależy od struktury kosztów, a więc od dźwigni operacyjnej.

Zobacz też: dźwignia operacyjna.

Przepływy pieniężne z działalności operacyjnej

ang. operating cash flow

Przepływy pieniężne z działalności operacyjnej to saldo wpływów i wydatków gotówki w danym okresie z podstawowej działalności spółki oraz z innych zdarzeń, których nie zalicza się do działalności inwestycyjnej ani finansowej. Uwzględniają zmiany kapitału obrotowego i zwykle także zapłacony podatek dochodowy. Wykazuje się je w pierwszej części rachunku przepływów pieniężnych. Porównanie ich z EBITDA pokazuje, jaka część wyniku zamienia się w gotówkę.

Zobacz też: rachunek przepływów pieniężnych; konwersja gotówki; wolne przepływy pieniężne, FCF.

Rachunek przepływów pieniężnych

ang. cash flow statement

Rachunek przepływów pieniężnych pokazuje wpływy i wydatki środków pieniężnych w danym okresie, z podziałem na działalność operacyjną, inwestycyjną i finansową. Przepływy operacyjne przedstawia się metodą bezpośrednią albo metodą pośrednią, która wychodzi od wyniku netto. Rachunek pokazuje, skąd pochodziła gotówka i na co ją wydano, czego sam wynik finansowy nie mówi. Według ustawy o rachunkowości jednostki mikro i małe nie muszą go sporządzać.

Zobacz też: sprawozdanie finansowe; przepływy pieniężne z działalności operacyjnej; wolne przepływy pieniężne, FCF; zasada memoriału.

Rachunek zysków i strat

ang. income statement, P&L

Rachunek zysków i strat pokazuje przychody, koszty i wynik finansowy jednostki za dany okres. Ustawa o rachunkowości przewiduje dwa warianty: porównawczy, w którym koszty grupuje się według rodzajów, i kalkulacyjny, w którym grupuje się je według funkcji, na przykład koszt sprzedanych produktów. Wariant wybiera kierownik jednostki. Z rachunku zysków i strat liczy się EBIT i EBITDA; w wariancie kalkulacyjnym amortyzację trzeba odczytać z informacji dodatkowej albo z ksiąg rachunkowych.

Zobacz też: sprawozdanie finansowe, EBITDA, zysk brutto ze sprzedaży i marża brutto, zysk brutto i zysk netto.

Rozliczenia międzyokresowe i przychody przyszłych okresów

ang. accruals, prepayments, and deferred revenue

Rozliczenia międzyokresowe przypisują przychody i koszty do okresów, których dotyczą. Czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów to koszty już poniesione, które dotyczą przyszłych okresów, na przykład roczne ubezpieczenie opłacone z góry. Bierne to prawdopodobne zobowiązania bieżącego okresu, na przykład za usługi już wykonane przez kontrahentów. Rozliczenia międzyokresowe przychodów obejmują między innymi środki otrzymane lub należne od kontrahentów za świadczenia, które spółka wykona w kolejnych okresach, czyli przychody przyszłych okresów. W transakcji trzeba ustalić, czy takie pozycje należą do kapitału obrotowego, czy do pozycji o charakterze dłużnym.

Zobacz też: kapitał obrotowy netto, NWC; pozycje o charakterze dłużnym; zasada memoriału.

Skorygowana (znormalizowana) EBITDA

ang. adjusted EBITDA, normalized EBITDA

Skorygowana (znormalizowana) EBITDA to EBITDA oczyszczona ze zdarzeń jednorazowych i pozycji niezwiązanych ze zwykłą działalnością, pokazująca powtarzalny wynik spółki działającej samodzielnie, na warunkach rynkowych. Korekty obejmują na przykład koszty sporów, wynagrodzenia właścicieli odbiegające od rynkowych albo skutki zmian zasad rachunkowości. Do skorygowanej (znormalizowanej) EBITDA nie dolicza się synergii planowanych przez kupującego. Kupujący często stosuje do niej mnożnik, dlatego każdą korektę sprawdza w badaniu (analizie) jakości wyniku (QoE).

Zobacz też: normalizacja EBITDA, mostek EBITDA (uzgodnienie EBITDA), zdarzenia jednorazowe, mnożnik EV/EBITDA, badanie (analiza) jakości wyniku.

Nie mylić z pojęciem: EBITDA.

Więcej w artykułach „EBITDA właściciela i EBITDA, za którą zapłaci kupujący, to dwie różne liczby” i „Mostek EBITDA. Dlaczego opinia biegłego bez zastrzeżeń nie chroni ceny sprzedaży spółki”.

Sprawozdanie finansowe

ang. financial statements

Sprawozdanie finansowe przedstawia majątek jednostki i źródła jego finansowania na dzień bilansowy oraz jej wynik za okres, który kończy się tego dnia. Według ustawy o rachunkowości obejmuje bilans, rachunek zysków i strat oraz informację dodatkową, a w jednostkach innych niż mikro i małe co do zasady także rachunek przepływów pieniężnych i zestawienie zmian w kapitale własnym. Roczne sprawozdanie spółki kapitałowej zatwierdzają uchwałą wspólnicy albo akcjonariusze.

Zobacz też: bilans, rachunek zysków i strat, rachunek przepływów pieniężnych, ustawa o rachunkowości a MSSF, sprawozdanie skonsolidowane i jednostkowe.

Sprawozdanie skonsolidowane i jednostkowe

ang. consolidated and separate financial statements

Sprawozdanie jednostkowe przedstawia jedną spółkę. Sprawozdanie skonsolidowane przedstawia grupę kapitałową tak, jakby była jedną jednostką: łączy dane spółki dominującej i spółek zależnych, a udziały spółki dominującej w spółkach zależnych oraz transakcje i rozrachunki między nimi wyłącza. Gdy grupa nie sporządza sprawozdania skonsolidowanego, kupujący sam zestawia dane spółek z grupy i wyłącza rozliczenia wewnętrzne. Suma sprawozdań jednostkowych może bowiem zawyżać przychody i zniekształcać wynik oraz kapitał obrotowy.

Zobacz też: sprawozdanie finansowe; wartość firmy; kapitał obrotowy netto, NWC.

Średnioroczna stopa wzrostu, CAGR

ang. compound annual growth rate, CAGR

Średnioroczna stopa wzrostu (CAGR) to stałe roczne tempo, w jakim wielkość, na przykład przychody, musiałaby rosnąć, aby od wartości początkowej dojść do wartości końcowej. Oblicza się ją jako pierwiastek n-tego stopnia z ilorazu wartości końcowej i początkowej, pomniejszony o jeden. Przy tym n oznacza liczbę lat między tymi wartościami, na przykład trzy dla lat 2022–2025. Wzór wymaga dodatniej wartości początkowej i nieujemnej końcowej. CAGR wygładza wahania, więc nie pokazuje, czy wzrost był równomierny.

Zobacz też: model finansowy, czynniki wartości.

Ustawa o rachunkowości a MSSF

ang. Polish Accounting Act vs. IFRS

Ustawa o rachunkowości i Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej (MSSF) to dwa zbiory zasad, według których polskie jednostki sporządzają sprawozdania finansowe. Skonsolidowane sprawozdania banków i emitentów, których papiery wartościowe dopuszczono do obrotu na rynku regulowanym, sporządza się obowiązkowo według MSSF. W innych przypadkach przewidzianych w ustawie, na przykład w spółce z grupy, której jednostka dominująca sporządza skonsolidowane sprawozdanie według MSSF, MSSF stosuje się z wyboru, a decyzję podejmuje organ zatwierdzający. Oba zbiory zasad różnią się na przykład w ujęciu leasingu i wartości firmy.

Zobacz też: sprawozdanie finansowe, MSSF 16 (leasing) a EBITDA i dług netto, wartość firmy.

Wartość firmy

ang. goodwill

Wartość firmy (goodwill) to według ustawy o rachunkowości nadwyżka ceny nabycia jednostki lub jej zorganizowanej części nad wartością godziwą przejętych, możliwych do zidentyfikowania aktywów netto. Przy nabyciu udziałów dającym kontrolę wykazuje się ją w sprawozdaniu skonsolidowanym. Powstaje wyłącznie przy przejęciu. Według tej ustawy amortyzuje się ją przez okres ekonomicznej użyteczności, a gdy nie da się go wiarygodnie oszacować, przez najwyżej pięć lat. Według MSSF wartość firmy co roku testuje się na utratę wartości i się jej nie amortyzuje. Nie mylić z wartością przedsiębiorstwa.

Zobacz też: ustawa o rachunkowości a MSSF, alokacja ceny nabycia, wartość przedsiębiorstwa, przejęcie (akwizycja).

Wartość księgowa (bilansowa)

ang. book value, carrying amount

Wartość księgowa (bilansowa) to wartość składnika aktywów, zobowiązania albo kapitału własnego wykazana w księgach rachunkowych i w sprawozdaniu finansowym. Wartość księgowa (bilansowa) kapitału własnego to suma aktywów pomniejszona o zobowiązania i rezerwy. Wynika z przyjętych zasad rachunkowości, opartych między innymi na cenie nabycia, koszcie wytworzenia albo wartości godziwej, dlatego zwykle różni się od wartości rynkowej. Wartość rynkową kapitału własnego z jego wartością księgową (bilansową) zestawia wskaźnik cena/wartość księgowa (C/WK).

Zobacz też: wskaźnik cena/wartość księgowa, C/WK; metoda skorygowanych aktywów netto.

Nie mylić z pojęciem: wartość rynkowa.

Wolne przepływy pieniężne, FCF

ang. free cash flow, FCF

Wolne przepływy pieniężne (FCF) to gotówka, która zostaje z działalności operacyjnej po pokryciu nakładów inwestycyjnych. W analizie liczy się je często jako przepływy z działalności operacyjnej pomniejszone o capex. W wycenie rozróżnia się wolne przepływy pieniężne dla przedsiębiorstwa (firmy), czyli FCFF, dostępne dla wszystkich dawców kapitału, oraz wolne przepływy pieniężne dla właścicieli, czyli FCFE, liczone po odsetkach i spłatach długu, z uwzględnieniem wpływów z nowego zadłużenia. Nie mylić z EBITDA, która pomija podatki, kapitał obrotowy i inwestycje.

Zobacz też: przepływy pieniężne z działalności operacyjnej; nakłady inwestycyjne, capex; wolne przepływy pieniężne dla przedsiębiorstwa (firmy); wolne przepływy pieniężne dla właścicieli; EBITDA.

Wskaźniki rentowności kapitału, ROE, ROIC, ROCE

ang. return on capital ratios, ROE, ROIC, ROCE

Wskaźniki rentowności kapitału odnoszą zysk do kapitału. Rentowność kapitału własnego (ROE) to stosunek zysku netto do kapitału własnego. Rentowność kapitału zainwestowanego (ROIC) to stosunek zysku operacyjnego po opodatkowaniu (NOPAT) do kapitału zainwestowanego w działalność operacyjną, zwykle kapitału własnego i długu netto pomniejszonych o aktywa nieoperacyjne nieujęte w długu netto. Rentowność kapitału zaangażowanego (ROCE) to stosunek EBIT do kapitału zaangażowanego, zwykle sumy aktywów pomniejszonej o zobowiązania krótkoterminowe. Przedsiębiorstwo tworzy wartość, gdy ROIC trwale przewyższa średni ważony koszt kapitału (WACC).

Zobacz też: średni ważony koszt kapitału, czynniki wartości.

Wynik w ujęciu rocznym, run-rate

ang. run-rate

Wynik w ujęciu rocznym (run-rate) to szacunek rocznych przychodów albo wyniku przy obecnej skali działalności. Najprostsza metoda to przeliczenie wyniku z ostatniego, krótkiego okresu na cały rok (wynik zannualizowany), na przykład pomnożenie wyniku kwartału przez cztery. Run-rate może też obejmować pełnoroczny efekt nowych umów albo przejęć, którego nie oddają jeszcze wyniki roczne. Prosta ekstrapolacja pomija sezonowość, dlatego w wycenie wymaga sprawdzenia.

Zobacz też: EBITDA pro forma; ostatnie 12 miesięcy, LTM, TTM.

Zaliczka na poczet dywidendy

ang. interim dividend

Zaliczka na poczet dywidendy to wypłata części przewidywanej dywidendy w trakcie roku obrotowego. W spółce z o.o. i spółce akcyjnej jest dopuszczalna, jeżeli umowa spółki albo statut upoważnia do tego zarząd, spółka ma wystarczające środki, a zatwierdzone sprawozdanie za poprzedni rok wykazuje zysk. Zaliczka może wynieść najwyżej połowę zysku osiągniętego od końca poprzedniego roku, z korektami z Kodeksu spółek handlowych. W spółce akcyjnej ten zysk musi wynikać ze sprawozdania zbadanego przez biegłego rewidenta, a wypłata wymaga zgody rady nadzorczej.

Zobacz też: dywidenda.

Zasada memoriału

ang. accrual basis

Zasada memoriału nakazuje ujmować w księgach przychody i związane z nimi koszty w roku obrotowym, którego dotyczą, niezależnie od terminu zapłaty. Wynika z art. 6 ustawy o rachunkowości. Dlatego zysk w rachunku zysków i strat może się różnić od przepływów pieniężnych z działalności operacyjnej: sprzedaż z odroczonym terminem płatności zwiększa przychody, choć klient jeszcze nie zapłacił. W transakcji tę różnicę pomagają ocenić konwersja gotówki i zmiany kapitału obrotowego.

Zobacz też: rachunek zysków i strat, rachunek przepływów pieniężnych, konwersja gotówki.

Zdarzenia jednorazowe

ang. non-recurring items, one-time items

Zdarzenia jednorazowe to przychody lub koszty, które wynikają z wyjątkowych okoliczności i nie należą do powtarzalnego wyniku spółki, na przykład koszty sporu sądowego, odprawy przy restrukturyzacji albo zysk ze sprzedaży nieruchomości. Przy normalizacji EBITDA usuwa się je, aby pokazać wynik powtarzalny. Kupujący sprawdza, czy koszty przedstawione jako jednorazowe nie pojawiają się co roku, ponieważ taka powtarzalność może wskazywać, że należą do zwykłych kosztów działalności.

Zobacz też: skorygowana (znormalizowana) EBITDA, normalizacja EBITDA, mostek EBITDA (uzgodnienie EBITDA).

Więcej w artykułach „Mostek EBITDA. Dlaczego opinia biegłego bez zastrzeżeń nie chroni ceny sprzedaży spółki” i „EBITDA właściciela i EBITDA, za którą zapłaci kupujący, to dwie różne liczby”.

Zysk brutto i zysk netto

ang. income before taxes and net income

Zysk brutto to w rachunku zysków i strat wynik przed opodatkowaniem: zysk (strata) z działalności operacyjnej powiększony o przychody finansowe i pomniejszony o koszty finansowe. Zysk netto to zysk brutto pomniejszony o podatek dochodowy i pozostałe obowiązkowe zmniejszenia zysku. Zysk netto wykazany w zatwierdzonym sprawozdaniu jest podstawą uchwały o podziale zysku. Zależy od struktury finansowania i podatków, dlatego w wycenie przedsiębiorstwa częściej używa się EBITDA albo EBIT.

Zobacz też: rachunek zysków i strat; dywidenda; wskaźnik cena/zysk, C/Z.

Nie mylić z pojęciem: zysk brutto ze sprzedaży i marża brutto.

Zysk brutto ze sprzedaży i marża brutto

ang. gross profit and gross margin

Zysk brutto ze sprzedaży to przychody netto ze sprzedaży produktów i towarów pomniejszone o koszty sprzedanych produktów i towarów. W rachunku zysków i strat w wariancie kalkulacyjnym jest osobną pozycją, przed kosztami sprzedaży i kosztami ogólnego zarządu. Marża brutto to jego stosunek do przychodów, wyrażony w procentach. Pokazuje, ile zostaje ze sprzedaży po pokryciu kosztu wytworzenia produktów lub zakupu towarów. Nie mylić z zyskiem brutto, który po polsku oznacza zysk przed opodatkowaniem.

Zobacz też: rachunek zysków i strat, marża EBITDA, zysk brutto i zysk netto.

Zyski zatrzymane

ang. retained earnings

Zyski zatrzymane to skumulowane zyski, których spółka nie wypłaciła właścicielom i które finansują jej działalność. W bilansie sporządzonym według ustawy o rachunkowości wykazuje się je głównie jako zysk (stratę) z lat ubiegłych oraz w kapitale zapasowym i pozostałych kapitałach rezerwowych utworzonych z zysku. Nie oznaczają gotówki w tej samej kwocie. Ile można z nich wypłacić, określają przepisy Kodeksu spółek handlowych o podziale zysku.

Zobacz też: dywidenda.

Jeśli przygotowują Państwo spółkę do wyceny lub sprzedaży, zapraszamy na strony usług Wyceny spółek i Transakcje M&A (fuzje i przejęcia).

Pozostałe działy słownika: Podstawy i rodzaje transakcji, Proces sprzedaży i jego dokumenty, Due diligence, Wycena, Cena i jej rozliczenie, Umowa sprzedaży i podział ryzyka, Wspólnicy i prawa inwestora, Giełda, Bankowość korporacyjna. Indeks wszystkich haseł: Słownik M&A i corporate finance.