Capital One Advisers
Capital One Advisers

Wycena

Słownik M&A i corporate finance: 58 haseł po polsku i angielsku

Słownik M&A i corporate finance: wycena

Słownik M&A i corporate finance

Hasła tego działu dotyczą wyceny przedsiębiorstwa i jego udziałów. Opisują metody dochodowe, mnożnikowe i majątkowe, koszt kapitału, standardy wartości oraz premie i dyskonta stosowane do pakietów udziałów, a także miary opłacalności inwestycji, takie jak NPV i IRR, oraz analizę wrażliwości i scenariuszy.

Opracowanie: zespół Capital One Advisers. Ostatni przegląd haseł: 12 listopada 2026 r.

Hasła od A do Z (58):

Alokacja ceny nabycia

ang. purchase price allocation, PPA

Alokacja ceny nabycia (PPA) to przypisanie zapłaty za przejęte przedsiębiorstwo, w tym zapłaty warunkowej w wartości godziwej, do jego możliwych do zidentyfikowania aktywów i zobowiązań, wycenionych co do zasady w wartości godziwej na dzień przejęcia, także do wartości niematerialnych, takich jak marka czy relacje z klientami. Według MSSF 3 nadwyżka sumy zapłaty, wartości udziałów niekontrolujących i wartości godziwej udziałów posiadanych wcześniej nad wartością tak wycenionych aktywów netto to wartość firmy (goodwill). Alokację ujmuje się w sprawozdaniu nabywcy, a przy przejęciu kontroli przez zakup udziałów w sprawozdaniu skonsolidowanym.

Zobacz też: wartość firmy, wartość godziwa.

Analiza LBO

ang. LBO analysis

Analiza LBO to wycena z perspektywy funduszu private equity, który finansuje przejęcie w dużej części długiem: ustala najwyższą cenę, przy której fundusz osiągnie wymaganą wewnętrzną stopę zwrotu (IRR) przy założonych przepływach pieniężnych, zadłużeniu i wartości przy wyjściu. Jej wynik pokazuje, ile może zapłacić kupujący finansowy. W procesie sprzedaży służy jako jeden z punktów odniesienia obok metody DCF i metody mnożnikowej.

Zobacz też: wewnętrzna stopa zwrotu, wykres przedziałów wyceny.

Więcej w artykule „Prezes przygotowywał sprzedaż firmy konkurentowi. W końcu kupił ją razem z zespołem za 61,1 mln zł”.

Analiza scenariuszy

ang. scenario analysis

Analiza scenariuszy to wycena przy kilku spójnych zestawach założeń, na przykład w wariancie bazowym, optymistycznym i pesymistycznym, w których jednocześnie zmienia się wiele parametrów, takich jak przychody, marże i nakłady inwestycyjne. Pokazuje, jak wartość reaguje na różne przebiegi zdarzeń. Wyniki scenariuszy można ważyć prawdopodobieństwem ich wystąpienia. Analiza scenariuszy uzupełnia analizę wrażliwości, w której zmienia się jedno albo dwa założenia.

Zobacz też: przedział wyceny, model finansowy.

Nie mylić z pojęciem: analiza wrażliwości.

Analiza wrażliwości

ang. sensitivity analysis

Analiza wrażliwości pokazuje, jak zmienia się wynik wyceny, gdy zmienia się jedno albo dwa założenia, a pozostałe pozostają bez zmian. Bada się w ten sposób na przykład koszt kapitału, długoterminowe tempo wzrostu, marżę albo mnożnik. Wynik przedstawia się zwykle w tabeli. Analiza pozwala ocenić, od których założeń wycena zależy najbardziej, i uzasadnić przedział wyceny.

Zobacz też: przedział wyceny, czynniki wartości.

Nie mylić z pojęciem: analiza scenariuszy.

Czynniki wartości

ang. value drivers

Czynniki wartości to zmienne, które najsilniej wpływają na wartość przedsiębiorstwa, takie jak tempo wzrostu przychodów, marża operacyjna, nakłady inwestycyjne, kapitał obrotowy i koszt kapitału. Ich zrozumienie pomaga ocenić, które działania zarządu mogą zwiększyć wartość, i przygotować firmę do sprzedaży. W analizie wrażliwości sprawdza się, jak zmiana każdego z nich wpływa na wynik wyceny.

Zobacz też: metody wyceny przedsiębiorstwa; wskaźniki rentowności kapitału, ROE, ROIC, ROCE; średnioroczna stopa wzrostu, CAGR; analiza wrażliwości.

Dyskonto z tytułu braku kontroli (pakietu mniejszościowego)

ang. discount for lack of control, DLOC

Dyskonto z tytułu braku kontroli (pakietu mniejszościowego) to obniżenie wartości udziałów, które nie dają kontroli nad spółką, w stosunku do ich proporcjonalnej części w wartości całego kapitału własnego ustalonej na poziomie kontrolnym. Wynika z tego, że wspólnik mniejszościowy nie decyduje o dywidendach, zarządzie ani sprzedaży spółki. Jego wysokość zależy przede wszystkim od praw, jakie daje pakiet, na przykład prawa weta albo wpływu na skład zarządu, i wiąże się z premią za kontrolę.

Zobacz też: premia za kontrolę, dyskonto z tytułu braku płynności, pakiet większościowy i mniejszościowy.

Dyskonto z tytułu braku płynności

ang. discount for lack of marketability, DLOM

Dyskonto z tytułu braku płynności to obniżenie wartości udziałów, których nie można szybko i tanio sprzedać, w porównaniu z podobnymi akcjami notowanymi na giełdzie. Dotyczy przede wszystkim spółek niepublicznych i odnosi się do możliwości zbycia udziałów; płynność finansowa samej spółki to odrębne pojęcie. Jego wysokość szacuje się na podstawie badań empirycznych albo modeli opcyjnych. Część polskiej literatury rozpatruje odrębnie dyskonto z tytułu ograniczonej zbywalności.

Zobacz też: dyskonto z tytułu braku kontroli (pakietu mniejszościowego), spółki porównywalne.

Nie mylić z pojęciem: płynność finansowa.

Dzień (data) wyceny

ang. valuation date

Dzień (data) wyceny to dzień, na który ustala się wartość przedsiębiorstwa lub udziałów. Wycena uwzględnia informacje i warunki rynkowe znane albo możliwe do poznania na ten dzień, dlatego późniejsze zdarzenia zwykle nie zmieniają jej wyniku. Dzień (data) wyceny może różnić się od dnia sporządzenia raportu z wyceny. W wycenie do celów prawnych wskazuje go często przepis, umowa spółki albo sąd.

Zobacz też: standardy (podstawy) wartości, wycena do celów prawnych, metoda zdyskontowanych przepływów pieniężnych.

Koszt długu

ang. cost of debt

Koszt długu to stopa zwrotu, jakiej oczekują wierzyciele finansowi spółki, czyli koszt pozyskania długu na warunkach rynkowych w dniu (dacie) wyceny. Szacuje się go na podstawie bieżących warunków kredytowania i rentowności obligacji o podobnym ryzyku. W średnim ważonym koszcie kapitału (WACC) uwzględnia się go po opodatkowaniu, w takim zakresie, w jakim odsetki pomniejszają podstawę opodatkowania.

Zobacz też: średni ważony koszt kapitału, koszt kapitału własnego, wskaźnik długu netto do EBITDA.

Koszt kapitału własnego

ang. cost of equity

Koszt kapitału własnego to stopa zwrotu, jakiej oczekują właściciele w zamian za ryzyko inwestycji w spółkę. Szacuje się go na przykład modelem CAPM, dodając do stopy wolnej od ryzyka iloczyn współczynnika beta i premii za ryzyko rynkowe (rynku akcji). W wycenie małych spółek niepublicznych wynik bywa powiększany o premię za wielkość lub premię za ryzyko specyficzne, jeżeli tego ryzyka nie ujęto już w prognozach ani w innych składnikach stopy. Koszt kapitału własnego jest zwykle wyższy od kosztu długu, ponieważ właściciele są zaspokajani po wierzycielach.

Zobacz też: średni ważony koszt kapitału, model CAPM, premia za wielkość, premia za ryzyko specyficzne, koszt długu.

Metoda mnożnikowa

ang. multiples method

Metoda mnożnikowa, należąca do podejścia porównawczego (rynkowego), szacuje wartość przedsiębiorstwa albo wartość kapitału własnego, stosując do danych finansowych spółki mnożniki wyznaczone na podstawie spółek porównywalnych albo transakcji porównawczych (porównywalnych), na przykład EV/EBITDA albo wskaźnik cena/zysk (C/Z). Wynik zależy od doboru grupy porównawczej oraz od korekt o różnice w wielkości, tempie wzrostu i rentowności oraz w płynności udziałów.

Zobacz też: spółki porównywalne, transakcje porównawcze (porównywalne), mnożnik EV/EBITDA, mnożnik EV/EBIT, metoda sumy części.

Nie mylić z pojęciem: metoda zdyskontowanych przepływów pieniężnych.

Więcej w artykule „Cztery wyceny jednej spółki. Każda odpowiadała na inne pytanie”.

Metoda skorygowanych aktywów netto

ang. adjusted net asset method

Metoda skorygowanych aktywów netto to metoda majątkowa, w której wartość kapitału własnego ustala się jako różnicę między aktywami a zobowiązaniami spółki, wycenionymi według wartości rynkowych na dzień (datę) wyceny. Przydaje się w spółkach holdingowych i nieruchomościowych oraz tam, gdzie zyski nie oddają wartości majątku. Może pomijać część wartości przedsiębiorstwa jako działającej całości, choć możliwe do zidentyfikowania wartości niematerialne, na przykład relacje z klientami, można wycenić odrębnie.

Zobacz też: metody wyceny przedsiębiorstwa, wartość likwidacyjna, wartość księgowa (bilansowa).

Metoda sumy części

ang. sum-of-the-parts valuation, SOTP

Metoda sumy części (SOTP) to wycena spółki prowadzącej kilka różnych działalności jako sumy wartości jej segmentów. Każdy segment wycenia się metodą właściwą dla jego branży, na przykład metodą DCF albo mnożnikami, zwykle jako wartość przedsiębiorstwa. Od sumy odejmuje się skapitalizowane koszty centrali, nieprzypisane do segmentów, a następnie uwzględnia pozycje przejścia do wartości kapitału własnego, w tym dług netto. W spółce giełdowej metoda pokazuje, czy rynek wycenia grupę niżej niż sumę jej części, co bywa argumentem za wydzieleniem albo sprzedażą segmentu.

Zobacz też: metoda mnożnikowa, wydzielenie biznesu (carve-out).

Metoda zdyskontowanych przepływów pieniężnych

ang. discounted cash flow, DCF

Metoda zdyskontowanych przepływów pieniężnych (DCF) to metoda dochodowa, w której prognozowane przepływy pieniężne sprowadza się do dnia (daty) wyceny stopą dyskontową odzwierciedlającą ich ryzyko. Wolne przepływy pieniężne dla przedsiębiorstwa (firmy), dyskontowane średnim ważonym kosztem kapitału, dają wartość przedsiębiorstwa, a wolne przepływy pieniężne dla właścicieli, dyskontowane kosztem kapitału własnego, dają wartość kapitału własnego. Wynik obejmuje okres szczegółowej prognozy i wartość rezydualną (końcową). Silnie zależy od prognoz, kosztu kapitału i założeń przyjętych do wartości rezydualnej (końcowej).

Zobacz też: wolne przepływy pieniężne dla przedsiębiorstwa (firmy), średni ważony koszt kapitału, wartość rezydualna (końcowa), model finansowy, skorygowana wartość bieżąca.

Nie mylić z pojęciem: metoda mnożnikowa.

Metody wyceny przedsiębiorstwa

ang. business valuation methods

Metody wyceny przedsiębiorstwa to sposoby szacowania wartości przedsiębiorstwa albo jego udziałów lub akcji, grupowane w trzy podejścia: dochodowe, porównawcze (rynkowe) i majątkowe. Podejście dochodowe opiera się na przyszłych przepływach pieniężnych, porównawcze (rynkowe) na cenach podobnych spółek lub transakcji, a majątkowe na wartości aktywów pomniejszonej o zobowiązania. Porównanie wyników kilku metod pomaga ocenić wiarygodność wyceny i uzasadnić przedział wartości. Cena uzgodniona w transakcji nie musi się w nim mieścić.

Zobacz też: metoda zdyskontowanych przepływów pieniężnych, metoda mnożnikowa, metoda skorygowanych aktywów netto, wartość a cena, przedział wyceny.

Więcej w artykule „Cztery wyceny jednej spółki. Każda odpowiadała na inne pytanie”.

Mnożnik EV/EBIT

ang. EV/EBIT multiple

Mnożnik EV/EBIT to iloraz wartości przedsiębiorstwa i zysku operacyjnego (EBIT). W odróżnieniu od EV/EBITDA uwzględnia amortyzację, dlatego częściowo oddaje różnice w kapitałochłonności spółek, choć amortyzacja nie jest równa nakładom potrzebnym do odtworzenia majątku. Jest wrażliwy na różnice w zasadach amortyzacji i na odpisy aktualizujące, dlatego przed zestawieniem spółek trzeba sprawdzić spójność danych.

Zobacz też: mnożnik EV/EBITDA; EBIT, zysk operacyjny.

Mnożnik EV/EBITDA

ang. EV/EBITDA multiple

Mnożnik EV/EBITDA to iloraz wartości przedsiębiorstwa i EBITDA, czyli zysku przed odsetkami, podatkami i amortyzacją. Obie wielkości dotyczą całej działalności operacyjnej, dlatego mnożnik ułatwia porównywanie spółek o różnym zadłużeniu i różnej polityce amortyzacji, jeżeli leasing jest ujęty w obu wielkościach spójnie. W transakcjach stosuje się go zwykle do EBITDA znormalizowanej, oczyszczonej ze zdarzeń jednorazowych, a otrzymaną wartość przedsiębiorstwa przelicza się na wartość kapitału własnego, która jest punktem wyjścia do ustalenia ceny udziałów.

Zobacz też: wartość przedsiębiorstwa, EBITDA, skorygowana (znormalizowana) EBITDA, metoda mnożnikowa, mnożnik EV/EBIT.

Więcej w artykułach „Mostek EBITDA. Dlaczego opinia biegłego bez zastrzeżeń nie chroni ceny sprzedaży spółki” i „EBITDA właściciela i EBITDA, za którą zapłaci kupujący, to dwie różne liczby”.

Mnożnik EV/przychody

ang. EV/sales multiple

Mnożnik EV/przychody to iloraz wartości przedsiębiorstwa i przychodów ze sprzedaży. Stosuje się go zwłaszcza wtedy, gdy spółka nie ma jeszcze dodatniego zysku operacyjnego, na przykład w szybko rosnących firmach technologicznych. Pomija różnice w rentowności, dlatego porównuje się nim spółki o zbliżonych marżach albo łączy go z innymi wskaźnikami.

Zobacz też: mnożnik EV/EBITDA, wycena startupu.

Model CAPM

ang. capital asset pricing model

Model CAPM, czyli model wyceny aktywów kapitałowych, wyznacza oczekiwaną stopę zwrotu z akcji jako sumę stopy wolnej od ryzyka i premii za ryzyko rynkowe (rynku akcji) pomnożonej przez współczynnik beta. Zakłada, że inwestorzy otrzymują wynagrodzenie tylko za ryzyko systematyczne, którego nie da się usunąć przez dywersyfikację. W wycenie spółek niepublicznych wynik bywa uzupełniany o dodatkowe premie, jeżeli wyceniający wykaże, że model pomija część ryzyka danej firmy.

Zobacz też: koszt kapitału własnego, stopa wolna od ryzyka, premia za ryzyko rynkowe (rynku akcji), współczynnik beta.

Model Gordona

ang. Gordon growth model

Model Gordona to formuła, która wycenia strumień przepływów rosnących w stałym tempie w nieskończoność: znormalizowany przepływ z pierwszego roku po okresie szczegółowej prognozy dzieli się przez różnicę między stopą dyskontową a stałym tempem wzrostu. W wycenie przedsiębiorstwa służy do obliczenia wartości rezydualnej (końcowej). Przepływ musi uwzględniać nakłady inwestycyjne potrzebne do utrzymania przyjętego wzrostu. Tempo wzrostu musi być niższe od stopy dyskontowej i nie powinno przekraczać długoterminowego tempa wzrostu gospodarki, liczonego spójnie ze stopą dyskontową, czyli nominalnie albo realnie.

Zobacz też: wartość rezydualna (końcowa).

Okres zwrotu

ang. payback period

Okres zwrotu to czas, po którym skumulowane przepływy pieniężne z inwestycji pokryją nakłady początkowe. Jest prosty w obliczeniu, ale pomija przepływy po tym okresie, a w wersji podstawowej także wartość pieniądza w czasie. Pokazuje, jak szybko inwestor odzyska nakłady, ale nie mierzy opłacalności inwestycji.

Zobacz też: wartość bieżąca netto.

Opinia o godziwości ceny

ang. fairness opinion

Opinia o godziwości ceny (fairness opinion) to opinia doradcy finansowego, czy cena lub inne warunki finansowe transakcji, na przykład parytet wymiany akcji, są godziwe z finansowego punktu widzenia dla określonej grupy, na przykład akcjonariuszy spółki. Sporządza się ją dla zarządu lub rady nadzorczej, aby udokumentować staranność decyzji, na przykład przy wezwaniu, połączeniu albo transakcji z podmiotem powiązanym. Opinia opiera się na analizach wyceny i opisuje ich zakres oraz ograniczenia. Nie jest rekomendacją zawarcia transakcji.

Zobacz też: metody wyceny przedsiębiorstwa, wezwanie do zapisywania się na sprzedaż lub zamianę akcji, wartość godziwa.

Premia za kontrolę

ang. control premium

Premia za kontrolę to nadwyżka ceny pakietu dającego kontrolę nad spółką ponad wartość tych samych akcji liczoną według cen pakietów mniejszościowych. Odzwierciedla możliwość decydowania o strategii, zarządzie, dywidendach i finansowaniu. Na rynku publicznym szacuje się ją, porównując cenę w wezwaniu z kursem akcji sprzed ujawnienia informacji o transakcji. Tak zmierzona premia akwizycyjna może jednak obejmować także synergie kupującego i efekt konkurencji między nabywcami.

Zobacz też: wezwanie do zapisywania się na sprzedaż lub zamianę akcji, przejęcie kontroli.

Nie mylić z pojęciem: dyskonto z tytułu braku kontroli (pakietu mniejszościowego).

Premia za ryzyko rynkowe (rynku akcji)

ang. equity risk premium

Premia za ryzyko rynkowe (rynku akcji) to nadwyżka oczekiwanej stopy zwrotu z rynku akcji nad stopą wolną od ryzyka, której inwestorzy wymagają za ryzyko inwestowania w akcje. Szacuje się ją na podstawie historycznych stóp zwrotu, wycen rynkowych albo badań ankietowych. Dla Polski stosuje się na przykład premię dla rynku dojrzałego powiększoną o premię za ryzyko kraju. Ryzyka kraju nie wolno wtedy liczyć dwa razy, jeżeli zawiera je już stopa wolna od ryzyka. W modelu CAPM premię mnoży się przez współczynnik beta.

Zobacz też: model CAPM, średni ważony koszt kapitału.

Premia za ryzyko specyficzne

ang. company-specific risk premium

Premia za ryzyko specyficzne to dodatek do kosztu kapitału własnego, który uwzględnia czynniki ryzyka właściwe dla konkretnej spółki, na przykład zależność od jednego klienta albo od kluczowych osób, takich jak właściciel. Zwykle nie da się jej odczytać z danych rynkowych, dlatego wynika z osądu wyceniającego. Raport z wyceny powinien wskazać, jakie ryzyko obejmuje premia, i wykazać, że nie ujęto go już w prognozach ani w innych składnikach stopy dyskontowej.

Zobacz też: koszt kapitału własnego, stopa dyskontowa.

Nie mylić z pojęciem: premia za wielkość.

Premia za wielkość

ang. size premium

Premia za wielkość to dodatek do kosztu kapitału własnego, który ma uwzględniać wyższe ryzyko małych spółek w porównaniu z dużymi spółkami giełdowymi, na których danych opiera się zwykle beta i premia za ryzyko rynkowe (rynku akcji). Szacuje się ją na podstawie badań historycznych stóp zwrotu z akcji spółek o różnej wielkości. Raport z wyceny powinien wskazać źródło przyjętej premii i uzasadnić jej zastosowanie.

Zobacz też: koszt kapitału własnego, stopa dyskontowa.

Nie mylić z pojęciem: premia za ryzyko specyficzne.

Przedział wyceny

ang. valuation range

Przedział wyceny to zakres, w którym według wyceniającego mieści się wartość przedsiębiorstwa przy przyjętych założeniach. Może wynikać z analizy scenariuszy, z analizy wrażliwości najważniejszych założeń, takich jak koszt kapitału, tempo wzrostu czy mnożniki, oraz z porównania wyników różnych metod. W transakcji pomaga sprzedającemu ustalić oczekiwania cenowe i ocenić otrzymane oferty.

Zobacz też: metody wyceny przedsiębiorstwa, wartość a cena, wykres przedziałów wyceny, analiza wrażliwości, analiza scenariuszy.

Więcej w artykule „Cztery wyceny jednej spółki. Każda odpowiadała na inne pytanie”.

Przejście od wartości przedsiębiorstwa do wartości kapitału własnego

ang. EV-to-equity bridge

Przejście od wartości przedsiębiorstwa do wartości kapitału własnego to zestawienie pozycji, które prowadzą od wartości przedsiębiorstwa do wartości kapitału własnego na dzień (datę) wyceny. Obejmuje na przykład dług netto, pozycje o charakterze dłużnym, aktywa nieoperacyjne i udziały niekontrolujące. W transakcji, zależnie od mechanizmu ustalania ceny, może do tego dojść korekta o odchylenie kapitału obrotowego od poziomu docelowego (referencyjnego). Od tych pozycji zależy, jaka część uzgodnionej wartości przedsiębiorstwa przypadnie właścicielom.

Zobacz też: wartość przedsiębiorstwa; wartość kapitału własnego; dług netto; pozycje o charakterze dłużnym; minimalna gotówka operacyjna; kapitał obrotowy netto, NWC.

Więcej w artykułach „Dług w spółce przed sprzedażą. Za mały kosztuje przez lata, za duży przy transakcji” i „Gotówka w cenie spółki. Dlaczego sprzedający, który walczy o minimum operacyjne, traci na nadwyżce”.

Skorygowana wartość bieżąca

ang. adjusted present value, APV

Skorygowana wartość bieżąca (APV) to metoda dochodowa, w której wartość przedsiębiorstwa ustala się jako wartość spółki finansowanej wyłącznie kapitałem własnym, powiększoną o wartość bieżącą korzyści z finansowania długiem, przede wszystkim tarczy podatkowej od odsetek, i pomniejszoną o koszty tego finansowania, na przykład koszty trudności finansowych. Przydaje się, gdy struktura finansowania zmienia się w czasie, na przykład w wykupach lewarowanych i restrukturyzacjach, ponieważ nie wymaga stałego WACC.

Zobacz też: metoda zdyskontowanych przepływów pieniężnych, średni ważony koszt kapitału.

Spółki porównywalne

ang. trading comparables

Spółki porównywalne to spółki notowane na giełdzie, podobne do wycenianej pod względem branży, modelu biznesowego, wielkości i perspektyw, których mnożniki rynkowe służą do wyceny. Mnożniki te odzwierciedlają ceny pakietów mniejszościowych w obrocie giełdowym. Przy wycenie spółki niepublicznej wynik może wymagać korekt o różnice dotyczące kontroli i możliwości zbycia udziałów, na przykład o premię za kontrolę albo dyskonto z tytułu braku płynności, o ile wycena nie uwzględnia ich już w inny sposób.

Zobacz też: metoda mnożnikowa; wskaźnik cena/zysk, C/Z.

Nie mylić z pojęciem: transakcje porównawcze (porównywalne).

Standardy (podstawy) wartości

ang. standards of value

Standardy (podstawy) wartości, w Międzynarodowych Standardach Wyceny (IVS) nazywane podstawami wartości, to definicje określające, jaką wartość ustala wycena: dla kogo i przy jakich założeniach co do stron oraz warunków transakcji. Należą do nich na przykład wartość rynkowa, wartość godziwa, wartość słuszna i wartość inwestycyjna (indywidualna). Ta sama spółka może mieć różne wartości w zależności od przyjętego standardu (podstawy) wartości, dlatego zlecenie wyceny powinno go wskazywać na samym początku.

Zobacz też: wartość godziwa, wartość rynkowa, wartość inwestycyjna (indywidualna), wartość słuszna, dzień (data) wyceny.

Więcej w artykule „Cztery wyceny jednej spółki. Każda odpowiadała na inne pytanie”.

Stopa dyskontowa

ang. discount rate

Stopa dyskontowa to stopa, którą sprowadza się przyszłe przepływy pieniężne do wartości bieżącej na dzień (datę) wyceny. Odzwierciedla wartość pieniądza w czasie i ryzyko przepływów, dlatego musi pasować do ich rodzaju: dla wolnych przepływów pieniężnych dla przedsiębiorstwa (firmy) jest nią średni ważony koszt kapitału (WACC), a dla wolnych przepływów pieniężnych dla właścicieli koszt kapitału własnego. Musi też być spójna z walutą prognozy i z tym, czy prognoza jest nominalna, czy realna.

Zobacz też: średni ważony koszt kapitału, koszt kapitału własnego, metoda zdyskontowanych przepływów pieniężnych, wartość pieniądza w czasie.

Stopa wolna od ryzyka

ang. risk-free rate

Stopa wolna od ryzyka to stopa zwrotu z inwestycji praktycznie pozbawionej ryzyka niewypłacalności, przyjmowana zwykle jako rentowność obligacji skarbowych w walucie wyceny. Przy wycenie w złotych punktem odniesienia są zwykle rentowności długoterminowych polskich obligacji skarbowych. Mogą one jednak zawierać premię za ryzyko kredytowe państwa, co trzeba wziąć pod uwagę przy ustalaniu premii za ryzyko rynkowe (rynku akcji). Stopa ta jest podstawą obliczenia kosztu kapitału własnego w modelu CAPM.

Zobacz też: model CAPM, średni ważony koszt kapitału.

Średni ważony koszt kapitału

ang. weighted average cost of capital, WACC

Średni ważony koszt kapitału (WACC) to stopa zwrotu, której łącznie oczekują dawcy kapitału własnego i dłużnego, ważona udziałami kapitału własnego i długu według ich wartości rynkowych, zwykle w docelowej strukturze finansowania spółki. Koszt długu uwzględnia się po opodatkowaniu w takim zakresie, w jakim odsetki pomniejszają podstawę opodatkowania. W metodzie DCF WACC jest stopą dyskontową dla wolnych przepływów pieniężnych dla przedsiębiorstwa (firmy), czyli FCFF.

Zobacz też: koszt kapitału własnego, koszt długu, stopa dyskontowa, stopa wolna od ryzyka, premia za ryzyko rynkowe (rynku akcji), metoda zdyskontowanych przepływów pieniężnych.

Transakcje porównawcze (porównywalne)

ang. precedent transactions

Transakcje porównawcze (porównywalne) to wcześniejsze przejęcia podobnych firm, których mnożniki, na przykład stosunek wartości przedsiębiorstwa w transakcji (EV) do EBITDA, służą do wyceny przedsiębiorstwa. Ceny w takich transakcjach mogą odzwierciedlać premię za kontrolę, synergie dostępne konkretnemu nabywcy i szczególne warunki transakcji. Dane o przejęciach spółek niepublicznych są jednak często niepełne, a warunki rynkowe w chwili zawarcia transakcji mogą różnić się od obecnych.

Zobacz też: metoda mnożnikowa, premia za kontrolę.

Nie mylić z pojęciem: spółki porównywalne.

Wartość a cena

ang. value vs. price

Wartość to szacunek tego, ile przedsiębiorstwo jest warte przy określonym standardzie (podstawie) wartości i przyjętych założeniach, a cena to kwota, na którą strony faktycznie się umawiają. Ta sama spółka może mieć różną wartość inwestycyjną (indywidualną) dla różnych kupujących, na przykład ze względu na synergie, koszt finansowania albo plany wobec firmy. Cena powstaje w negocjacjach i zależy też od liczby zainteresowanych kupujących, mechanizmu ustalania ceny oraz podziału ryzyka w umowie.

Zobacz też: metody wyceny przedsiębiorstwa, przedział wyceny, cena graniczna.

Więcej w artykule „Cztery wyceny jednej spółki. Każda odpowiadała na inne pytanie”.

Wartość bieżąca netto

ang. net present value, NPV

Wartość bieżąca netto (NPV) to suma zdyskontowanych przyszłych przepływów pieniężnych z inwestycji pomniejszona o nakłady początkowe. Dodatnia NPV oznacza, że inwestycja przynosi więcej, niż wynosi wymagana stopa zwrotu użyta do dyskontowania. W przejęciu dodatnia NPV oznacza, że wartość nabywanych udziałów dla kupującego, wraz z synergiami i po odjęciu kosztów integracji, przewyższa płaconą za nie cenę.

Zobacz też: wartość pieniądza w czasie, wewnętrzna stopa zwrotu, okres zwrotu.

Wartość godziwa

ang. fair value

Wartość godziwa w rozumieniu MSSF 13 i amerykańskiego ASC 820 to cena, którą uzyskano by ze sprzedaży składnika aktywów albo zapłacono by za przeniesienie zobowiązania w transakcji przeprowadzonej na zwykłych warunkach między uczestnikami rynku na dzień (datę) wyceny. To cena wyjścia, która pomija korzyści właściwe tylko dla jednego nabywcy. Ustawa o rachunkowości ma własną definicję (art. 28 ust. 6). Od wartości godziwej trzeba odróżnić wartość słuszną (equitable value) z Międzynarodowych Standardów Wyceny (IVS), którą do 2017 roku też nazywano fair value.

Zobacz też: standardy (podstawy) wartości, wycena do celów prawnych, alokacja ceny nabycia.

Nie mylić z pojęciami: wartość rynkowa, wartość słuszna.

Wartość inwestycyjna (indywidualna)

ang. investment value

Wartość inwestycyjna (indywidualna) to wartość składnika majątku albo przedsiębiorstwa dla konkretnego obecnego lub przyszłego właściciela, przy jego celach inwestycyjnych, kosztach finansowania i możliwych synergiach. Może być wyższa albo niższa od wartości rynkowej. W transakcji może być podstawą ustalenia najwyższej ceny, jaką dany kupujący jest gotów zapłacić po uwzględnieniu kosztów i warunków transakcji.

Zobacz też: wartość synergiczna (połączenia), synergie, cena graniczna.

Nie mylić z pojęciem: wartość rynkowa.

Więcej w artykule „Cztery wyceny jednej spółki. Każda odpowiadała na inne pytanie”.

Wartość kapitału własnego

ang. equity value

Wartość kapitału własnego to wartość przypadająca właścicielom spółki, czyli wartość wszystkich jej udziałów lub akcji. Ustala się ją, odejmując od wartości przedsiębiorstwa dług netto, pozycje o charakterze dłużnym i udziały niekontrolujące oraz dodając aktywa nieoperacyjne nieujęte w długu netto. W spółce giełdowej punktem odniesienia jest kapitalizacja rynkowa, a w transakcji wartość kapitału własnego jest punktem wyjścia do ustalenia ceny udziałów.

Zobacz też: przejście od wartości przedsiębiorstwa do wartości kapitału własnego, dług netto.

Nie mylić z pojęciem: wartość przedsiębiorstwa.

Więcej w artykułach „Dług w spółce przed sprzedażą. Za mały kosztuje przez lata, za duży przy transakcji” i „Gotówka w cenie spółki. Dlaczego sprzedający, który walczy o minimum operacyjne, traci na nadwyżce”.

Wartość likwidacyjna

ang. liquidation value

Wartość likwidacyjna to kwota, którą właściciele otrzymaliby po osobnej sprzedaży aktywów spółki, spłacie zobowiązań i pokryciu kosztów likwidacji. Zakłada zakończenie działalności, dlatego ceny aktywów są zwykle niższe niż przy sprzedaży działającego przedsiębiorstwa. Rozróżnia się likwidację uporządkowaną i sprzedaż wymuszoną w krótkim terminie, która daje zwykle niższe kwoty. Wartość likwidacyjna jest punktem odniesienia przy ocenie wartości spółki, jeżeli likwidacja jest prawnie i ekonomicznie realną możliwością.

Zobacz też: metoda skorygowanych aktywów netto.

Wartość pieniądza w czasie

ang. time value of money

Wartość pieniądza w czasie to zasada, zgodnie z którą kwota otrzymana dziś jest warta więcej niż ta sama kwota otrzymana w przyszłości, ponieważ można ją od razu zainwestować i uzyskać zwrot. Na tej zasadzie opiera się dyskontowanie, czyli sprowadzanie przyszłych przepływów pieniężnych do wartości bieżącej. Stopa dyskontowa uwzględnia też ryzyko przyszłych przepływów pieniężnych, a inflację wtedy, gdy prognoza jest nominalna. Zasada ta jest podstawą metody DCF oraz wskaźników NPV i IRR.

Zobacz też: wartość bieżąca netto, wewnętrzna stopa zwrotu.

Wartość przedsiębiorstwa

ang. enterprise value, EV

Wartość przedsiębiorstwa (EV) to wartość działalności operacyjnej spółki dla wszystkich dawców kapitału, czyli właścicieli i wierzycieli finansowych, niezależnie od sposobu finansowania. Odpowiada wartości kapitału własnego powiększonej o dług netto, pozycje o charakterze dłużnym i udziały niekontrolujące, a pomniejszonej o aktywa nieoperacyjne nieujęte w długu netto. Na niej opierają się mnożniki EV/EBITDA i EV/EBIT, a od niej zaczyna się przejście do ceny udziałów.

Zobacz też: przejście od wartości przedsiębiorstwa do wartości kapitału własnego, dług netto, mnożnik EV/EBITDA.

Nie mylić z pojęciami: wartość firmy, wartość kapitału własnego.

Więcej w artykule „Dług w spółce przed sprzedażą. Za mały kosztuje przez lata, za duży przy transakcji”.

Wartość rezydualna (końcowa)

ang. terminal value

Wartość rezydualna (końcowa) to wartość przedsiębiorstwa, a w modelu FCFE wartość kapitału własnego, przypadająca na lata po zakończeniu okresu szczegółowej prognozy i ustalona na koniec tego okresu. Oblicza się ją albo na podstawie przepływów pieniężnych z lat późniejszych, na przykład modelem Gordona przy założeniu stałego tempa wzrostu, albo metodą mnożnikową. Ma zwykle duży udział w wyniku metody DCF, dlatego jej założenia wymagają szczególnej uwagi.

Zobacz też: metoda zdyskontowanych przepływów pieniężnych, model Gordona.

Wartość rynkowa

ang. market value

Wartość rynkowa to szacunkowa kwota, za którą w dniu (dacie) wyceny składnik aktywów lub zobowiązanie byłby przedmiotem wymiany w transakcji między niepowiązanymi ze sobą kupującym i sprzedającym, którzy mają stanowczy zamiar jej zawarcia, po odpowiednim wyeksponowaniu przedmiotu wyceny na rynku, gdy obie strony działają z rozeznaniem, rozważnie i bez przymusu. Tak ujmują ją Międzynarodowe Standardy Wyceny (IVS). Wartość rynkowa pomija korzyści dostępne tylko dla jednego kupującego, na przykład szczególne synergie.

Zobacz też: wartość inwestycyjna (indywidualna), standardy (podstawy) wartości.

Nie mylić z pojęciem: wartość godziwa.

Wartość słuszna

ang. equitable value

Wartość słuszna to standard (podstawa) wartości z Międzynarodowych Standardów Wyceny (IVS): szacunkowa cena przeniesienia składnika aktywów lub zobowiązania między określonymi, dobrze poinformowanymi i chętnymi stronami, która odzwierciedla interesy każdej z nich. Stosuje się ją na przykład przy ustalaniu ceny udziałów między wspólnikami albo w sporach. Przed wydaniem IVS z 2017 roku nazywano ją po angielsku fair value, dlatego trzeba ją odróżnić od wartości godziwej z MSSF 13.

Zobacz też: standardy (podstawy) wartości, wycena do celów prawnych, wykup udziałów wspólnika.

Nie mylić z pojęciem: wartość godziwa.

Wartość synergiczna (połączenia)

ang. synergistic value

Wartość synergiczna (połączenia) to wartość powstająca z połączenia dwóch lub więcej składników majątku albo przedsiębiorstw, gdy wartość całości przewyższa sumę wartości części. Ma znaczenie przy przejęciu przez inwestora branżowego, który może osiągnąć synergie niedostępne innym kupującym. Część tej nadwyżki kupujący bywa gotów zapłacić sprzedającemu, dlatego cena w takiej transakcji może przekroczyć wartość rynkową.

Zobacz też: wartość inwestycyjna (indywidualna), wartość rynkowa, synergie.

Wewnętrzna stopa zwrotu

ang. internal rate of return, IRR

Wewnętrzna stopa zwrotu (IRR) to stopa dyskontowa, przy której wartość bieżąca netto inwestycji wynosi zero. Przy typowym układzie przepływów, gdy po nakładach następują wpływy, IRR wyższa od wymaganej stopy zwrotu oznacza dodatnią NPV. Gdy przepływy kilka razy zmieniają znak, IRR może mieć kilka wartości. Fundusze private equity oceniają nią zwrot z inwestycji obok wielokrotności zainwestowanego kapitału (MOIC), ponieważ IRR uwzględnia czas, a MOIC pokazuje, ile razy pomnożono zainwestowany kapitał.

Zobacz też: wartość bieżąca netto.

Wolne przepływy pieniężne dla przedsiębiorstwa (firmy)

ang. free cash flow to the firm, FCFF

Wolne przepływy pieniężne dla przedsiębiorstwa (firmy) (FCFF) to zysk operacyjny (EBIT) pomniejszony o podatek obliczony tak, jakby spółka nie miała długu, powiększony o amortyzację i pomniejszony o nakłady inwestycyjne oraz przyrost operacyjnego kapitału obrotowego. Liczy się je przed płatnościami na rzecz wierzycieli finansowych i właścicieli. Przysługują wszystkim dawcom kapitału, dlatego dyskontuje się je średnim ważonym kosztem kapitału (WACC), co daje wartość przedsiębiorstwa.

Zobacz też: metoda zdyskontowanych przepływów pieniężnych; wolne przepływy pieniężne, FCF; średni ważony koszt kapitału; zysk operacyjny po opodatkowaniu.

Nie mylić z pojęciem: wolne przepływy pieniężne dla właścicieli.

Wolne przepływy pieniężne dla właścicieli

ang. free cash flow to equity, FCFE

Wolne przepływy pieniężne dla właścicieli (FCFE) to zysk netto powiększony o amortyzację i wpływy z nowego zadłużenia, a pomniejszony o nakłady inwestycyjne, przyrost operacyjnego kapitału obrotowego i spłaty długu. Odsetki są już ujęte w zysku netto. Pokazują, ile spółka mogłaby wypłacić właścicielom, niezależnie od faktycznie wypłaconych dywidend. Dyskontuje się je kosztem kapitału własnego, co daje bezpośrednio wartość kapitału własnego. Metodę stosuje się na przykład w bankach, w których zadłużenie jest częścią modelu biznesowego.

Zobacz też: metoda zdyskontowanych przepływów pieniężnych; wolne przepływy pieniężne, FCF; koszt kapitału własnego.

Nie mylić z pojęciem: wolne przepływy pieniężne dla przedsiębiorstwa (firmy).

Wskaźnik cena/wartość księgowa, C/WK

ang. price-to-book ratio, P/BV

Wskaźnik cena/wartość księgowa (C/WK, P/BV) to iloraz rynkowej wartości kapitału własnego i jego wartości księgowej. Ma znaczenie przede wszystkim w spółkach, których wartość wynika z aktywów finansowych lub rzeczowych, takich jak banki, ubezpieczyciele czy spółki nieruchomościowe. W firmach, których wartość tworzą wiedza i relacje z klientami, wartość księgowa słabo odzwierciedla wartość rynkową.

Zobacz też: wskaźnik cena/zysk, C/Z; metoda skorygowanych aktywów netto; wartość księgowa (bilansowa).

Wskaźnik cena/zysk, C/Z

ang. price-to-earnings ratio, P/E

Wskaźnik cena/zysk (C/Z, P/E) to iloraz ceny akcji i zysku netto na akcję albo kapitalizacji i zysku netto przypadającego akcjonariuszom. Odnosi się do wartości kapitału własnego, dlatego zależy od zadłużenia, odsetek, podatków i zdarzeń jednorazowych. Przy porównaniu spółek o różnym zadłużeniu czytelniejszy obraz dają mnożniki oparte na wartości przedsiębiorstwa.

Zobacz też: spółki porównywalne; wskaźnik cena/wartość księgowa, C/WK.

Nie mylić z pojęciem: mnożnik EV/EBITDA.

Współczynnik beta

ang. beta

Współczynnik beta mierzy, jak silnie stopa zwrotu z akcji spółki reaguje na zmiany stopy zwrotu z całego rynku. Beta równa 1 oznacza wrażliwość taką jak wrażliwość rynku, a beta wyższa od 1 oznacza ryzyko systematyczne większe od przeciętnego. Dla spółek niepublicznych betę wyznacza się na podstawie spółek porównywalnych, oczyszczając ją z wpływu ich zadłużenia, a następnie dostosowując do struktury kapitału wycenianej spółki.

Zobacz też: model CAPM.

Wycena do celów prawnych

ang. valuation for legal purposes

Wycena do celów prawnych to wycena sporządzana wtedy, gdy wartość udziałów lub przedsiębiorstwa ustala się na podstawie przepisu, umowy spółki albo orzeczenia, na przykład przy wystąpieniu lub wykluczeniu wspólnika, umorzeniu udziałów, dziale spadku, podziale majątku albo w sporze sądowym. Standard (podstawa) wartości i dzień (data) wyceny mogą wynikać z przepisu, umowy spółki albo orzeczenia; w innych przypadkach ustala się je stosownie do celu wyceny. W sporze wycenę ocenia sąd, zwykle z pomocą biegłego, dlatego założenia wymagają starannego udokumentowania.

Zobacz też: wartość godziwa, wykup udziałów wspólnika, umorzenie udziałów lub akcji.

Więcej w artykule „Rozstania wspólników najczęściej zaczynają się od sukcesu firmy”.

Wycena pre-money i post-money

ang. pre-money and post-money valuation

Wycena pre-money to wartość kapitału własnego spółki przed wpłatą nowego inwestora, a wycena post-money to ta wartość powiększona o nowy kapitał wniesiony do spółki. W prostej rundzie, w której inwestor obejmuje nowe udziały za gotówkę, jego udział po rundzie odpowiada ilorazowi kwoty inwestycji i wyceny post-money. Strony muszą uzgodnić, czy liczba udziałów, od której liczy się cenę za udział, obejmuje już pulę opcji dla pracowników i udziały z konwersji pożyczek konwertowalnych, ponieważ od tego zależy rzeczywista cena za udział.

Zobacz też: rozwodnienie udziałów, tabela kapitalizacji.

Wycena startupu

ang. startup valuation

Wycena startupu to szacowanie wartości młodej spółki o dużym potencjale wzrostu i dużej niepewności co do przyszłych wyników. Często nie ma ona jeszcze stabilnych przychodów ani zysków, dlatego metody oparte na zyskach mają ograniczone zastosowanie. Stosuje się wtedy między innymi mnożniki przychodów, metodę venture capital, opartą na wartości spółki przy wyjściu i oczekiwanej stopie zwrotu, oraz porównanie z wycenami w podobnych rundach finansowania. Wynik w dużej mierze zależy od negocjacji między założycielami a inwestorem.

Zobacz też: wycena pre-money i post-money, mnożnik EV/przychody.

Wykres przedziałów wyceny

ang. football field chart

Wykres przedziałów wyceny (football field chart) zestawia przedziały wartości otrzymane różnymi metodami, na przykład metodą DCF, mnożnikami spółek porównywalnych i transakcji porównawczych (porównywalnych) oraz analizą LBO. Przedziały muszą być wyrażone w tej samej mierze, na przykład jako wartość przedsiębiorstwa albo cena za akcję. Wykres pokazuje, gdzie wyniki się pokrywają, i pomaga ustalić przedział wyceny przedstawiany zarządowi albo wykorzystywany w negocjacjach. Długość każdego paska zależy od przyjętych założeń, na przykład od zakresu mnożników.

Zobacz też: przedział wyceny, metody wyceny przedsiębiorstwa, analiza LBO.

Więcej w artykule „Cztery wyceny jednej spółki. Każda odpowiadała na inne pytanie”.

Zysk operacyjny po opodatkowaniu

ang. net operating profit after tax, NOPAT

Zysk operacyjny po opodatkowaniu (NOPAT) to zysk operacyjny (EBIT) pomniejszony o podatek obliczony tak, jakby spółka nie miała długu i nie płaciła odsetek. Pokazuje wynik działalności operacyjnej niezależnie od sposobu jej finansowania. Jest punktem wyjścia do obliczenia wolnych przepływów pieniężnych dla przedsiębiorstwa (firmy), czyli FCFF, oraz zwrotu z zainwestowanego kapitału (ROIC).

Zobacz też: wolne przepływy pieniężne dla przedsiębiorstwa (firmy); EBIT, zysk operacyjny; wskaźniki rentowności kapitału, ROE, ROIC, ROCE.

Jeśli potrzebują Państwo wyceny spółki, zapraszamy na stronę usługi Wyceny spółek.

Pozostałe działy słownika: Podstawy i rodzaje transakcji, Proces sprzedaży i jego dokumenty, Due diligence, Cena i jej rozliczenie, Umowa sprzedaży i podział ryzyka, Wspólnicy i prawa inwestora, Sprawozdania i wskaźniki finansowe, Giełda, Bankowość korporacyjna. Indeks wszystkich haseł: Słownik M&A i corporate finance.